Δεκαοχτούρα και Καρακάξα : Τα άγρια πτηνά κυρίαρχοι των ουρανών των ελληνικών πόλεων

Κατά τα λεγόμενα του κ. Σταύρακα, 150 είδη πουλιών παρατηρούνται στο κέντρο. Στον Λυκαβηττό έχουν καταγραφεί γύρω στα 90, στον Εθνικό Κήπο γύρω στα 80, ενώ στον λόφο του Φιλοπάππου και της Ακρόπολης καταγράφονται πάνω από 100. Εντός του Λεκανοπεδίου έχουν καταγραφεί σχεδόν 250 διαφορετικά είδη, ενώ σε ολόκληρη την Αττική η καταγραφή αγγίζει τα 320. Αν σκεφτεί κανείς ότι στην Ελλάδα συνολικά έχουν καταγραφεί σχεδόν 460 είδη, ο αριθμός για την Αθήνα είναι εντυπωσιακός. Εννοείται ότι τα περισσότερα καταγράφονται σε ανοιχτούς χώρους πρασίνου (όπως τα άλση, οι κήποι και οι λόφοι της πόλης αλλά και τα Τουρκοβούνια), ενώ πολύ σημαντικές περιοχές είναι και τα πολύπαθα ρέματα της πόλης, τουλάχιστον όσα έχουν διατηρήσει τμήματα φυσικής κοίτης και δεν έχουν τσιμεντωθεί ή διευθετηθεί πλήρως με σαραζανέτια (αντιπλημμυρικά πλέγματα). Στα είδη του Λεκανοπεδίου περιλαμβάνονται και αυτά που καταγράφονται στο Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης», το οποίο είναι μια κατηγορία από μόνο του, καθώς αποτελεί μωσαϊκό βιοτόπων που περιλαμβάνει λίμνες αλλά και δασική και αγροτική έκταση. Πάντως, «μόνιμοι κάτοικοι» της πόλης, δηλαδή είδη πουλιών που παραμένουν όλο τον χρόνο και αναπαράγονται εντός του Λεκανοπεδίου, είναι γύρω στα 50. Χαρακτηριστικά είδη είναι ο κότσυφας, ο καλόγερος, ο κοκκινολαίμης (παρότι τον βλέπουμε πολύ πιο εύκολα τον χειμώνα, υπάρχουν αρκετά ζευγάρια που φωλιάζουν σε άλση και πάρκα), η καρακάξα και η κίσσα, η καρδερίνα και ο φλώρος, ενώ υπάρχουν και αρπακτικά, όπως το ξεφτέρι, ο πετρίτης και το βραχοκιρκίνεζο, η κουκουβάγια και ο γκιώνης. Τέλος, έχουμε και τρία διαφορετικά είδη παπαγάλων (Πράσινος, Γκριζοπρόσωπος και Αλεξανδρινός), τα οποία δεν ήρθαν μόνα τους αλλά δημιούργησαν πληθυσμούς μετά από τυχαίες ή ηθελημένες απελευθερώσεις ατόμων. 

Τα πουλιά-επισκέπτες είναι γύρω στα 200 είδη και ανήκουν στις εξής κατηγορίες: καλοκαιρινοί επισκέπτες, χειμερινοί επισκέπτες και επισκέπτες κατά τη μεταναστευτική περίοδο (άνοιξη και/ή φθινόπωρο). Χαρακτηριστικά είδη είναι όλα τα χελιδόνια και οι σταχτάρες (που κάποιοι αποκαλούν πετροχελίδονα, αλλά δεν έχουν συγγένεια με τα χελιδόνια), ο τσαλαπετεινός, η τσίχλα, το αηδόνι, ο καρβουνιάρης, ο δεντροφυλλοσκόπος και διάφορα είδη μυγοχάφτη. Τα πιο «εύκολα» είδη πουλιών που μπορεί κανείς να παρατηρήσει στην πόλη είναι το σπιτοσπούργιτο, ο κότσυφας, η καρακάξα αλλά και οι σταχτάρες το καλοκαίρι (έχουμε τρία διαφορετικά είδη, την Κοινή Σταχτάρα, την Ωχροσταχτάρα και τη Βουνοσταχτάρα), αν κοιτάξει τον ουρανό. «Τα πουλιά είναι αρκετά προσαρμοστικά και η ικανότητα να πετούν τα βοηθά να ζουν και σε περιοχές που δεν ενδείκνυνται για άλλες ομάδες, π.χ. θηλαστικά και ερπετά. Τα άλση και τα πάρκα της πόλης λειτουργούν ως νησίδες βιοποικιλότητας. Για παράδειγμα, τον χειμώνα χιλιάδες λευκοσουσουράδες χρησιμοποιούν τα μεγάλα δέντρα γύρω από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας για να κουρνιάσουν το βράδυ και την ημέρα διασκορπίζονται σε όλο το Λεκανοπέδιο προς εύρεση τροφής. Όσο κι αν με μια πρώτη ματιά το αστικό περιβάλλον φαντάζει εχθρικό για την άγρια ζωή, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο θα πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι τα πουλιά προϋπήρχαν των ανθρώπων και τα είδη που βλέπουμε τώρα είναι αυτά που κατάφεραν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που επιβάλαμε. «Κάποια ωφελήθηκαν από εμάς, όπως οι καρακάξες και οι δεκαοχτούρες, κάποια άλλα αγωνίζονται να επιβιώσουν και ίσως κάποια στιγμή εξαφανιστούν από την πόλη, π.χ. το σιρλοτσίχλονο, που το βρίσκουμε συνήθως σε αγροτικά οικοσυστήματα και στην Αθήνα επιβιώνει σε λίγα πάρκα. Όλα έχουν επηρεαστεί σε έναν βαθμό και η κατάσταση αυτή είναι δυναμική, κοινώς "τα πάντα ρει"».

Η δεκαοχτούρα είναι μεσαίου μεγέθους περιστερόμορφο πτηνό με ομοιόμορφο γκριζωπό φτέρωμα και χαρακτηριστικό μαύρο ημικολάρο στον αυχένα. Είναι είδος που έχει επεκτείνει φυσικά την εξάπλωσή του από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη προς τη Δυτική Ευρώπη και πέραν αυτής. Στην Ελλάδα, είναι κοινό σε αστικές και ημιαστικές περιοχές, συχνά κοντά σε ανθρώπινες κατοικίες. Τρεις δεκαοχτούρες, και άντε να ξεχωρίσεις αν είναι ίδιες ή, κάθε φορά, διαφορετικές, αφού το μόνο που ξεχωρίζεις, είναι ότι καμία δεκαοχτούρα δεν διαφέρει από άλλη! Είναι όλες πανομοιότυπες, λες και βγήκαν από εργοστάσιο. Δεν έχουν, λόγου χάριν, τη διαφορετικότητα των περιστεριών, που τρία περιστέρια είναι τρεις διαφορετικές προσωπικότητες, και στις ορατές διαφορές και στη… συμπεριφορά. Παρ’ όλο που, περιστέρια και δεκαοχτούρες ανήκουν στο είδος των περιστερίδων. Το όνομά τους οφείλεται στον ήχο που βγάζουν (μάλιστα δεν είναι κρώξιμο, είναι… γουργουρητό, λες και τρώνε ξινολάχανο!) και μοιάζει με το ελληνικό «δεκαοχτώ» (επαναλαμβανόμενο… εκνευριστικά). Σε αντίθεση με το τρυγόνι, η δεκαοχτούρα είναι κατά κύριο λόγο επιδημητικό είδος, παραμένοντας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στην ίδια περιοχή. Η αναπαραγωγική της περίοδος εκτείνεται από τον Φεβρουάριο έως τον Οκτώβριο, με δυνατότητα αναπαραγωγής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους σε θερμότερες περιοχές. Κάθε γέννα αποτελείται συνήθως από δύο αυγά, με το θηλυκό να γεννά αρκετές φορές μέσα στο έτος. Η φωλιά κατασκευάζεται σε δέντρα, κοντά σε κατοικημένες ή αγροτικές περιοχές. Η επώαση διαρκεί περίπου 15 ημέρες, με τους νεοσσούς να είναι έτοιμοι να πετάξουν σε ηλικία 18 ημερών και να γίνονται ανεξάρτητοι περίπου σε έναν μήνα. 

Ένα από τα πλέον διαδεδομένα πουλιά στην Ελλάδα είναι η Καρακάξα (Pica pica). Κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο πληθυσμός της στη χώρα μας εκτοξεύθηκε και από ένα αμιγώς αγροτικό είδος έχει εξελιχθεί πλέον σε πολυάριθμο μόνιμο κάτοικο χωριών και πόλεων, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας. Ο κύριος λόγος που συνέβαλλε σε αυτή τη ραγδαία αύξηση είναι, φυσικά, ανθρωπογενής: οι φύσει παμφάγες Καρακάξες εκμεταλλεύονται πλέον στο έπακρο τις πηγές τροφής που της παρέχει η ανθρώπινη δραστηριότητα (σκουπίδια, ψοφίμια, ακόμα και περιττώματα), ενώ τα πουλιά που βρίσκονται εντός οικισμών απολαμβάνουν μιας σχετικής «ασυλίας» καθώς το είδος ανήκει στα θηρεύσιμα και μάλιστα χωρίς αριθμητικό όριο, με άλλα λόγια κατά τη διάρκεια της κυνηγετικής περιόδου (τέλη Αυγούστου έως τέλη Φεβρουαρίου) είναι νόμιμο να θανατωθεί ολόκληρος ο πληθυσμός της χώρας (θεωρητικά πάντα…). Την ίδια περίοδο κατά την οποία ο πληθυσμός της Καρακάξας αυξήθηκε, παρατηρήθηκε μείωση των πληθυσμών ορισμένων ειδών πουλιών σε πόλεις γι’ αυτό και μερίδα του πληθυσμού τη θεωρεί ως τον κύριο υπαίτιο. Και είναι αλήθεια ότι μέρος της διατροφής της αποτελούν τα αβγά και οι νεοσσοί πουλιών. Ας δούμε τώρα τί γίνεται στη μεγαλύτερη πόλη της χώρας μας, την Αθήνα. Και εδώ οι Καρακάξες είναι άφθονες, ενώ ορισμένα είδη μικρών πουλιών όπως η Καρδερίνα, ο Φλώρος και το Σκαρθάκι έχουν μειωθεί σημαντικά. Την ίδια στιγμή, όμως, έχουμε μεγάλο πληθυσμό Κότσυφα, ενώ ένα ξενικό είδος σπίζας, ο Καρποδάκος, έχει αναπτύξει βιώσιμο πληθυσμό που αυξάνεται σε μέγεθος και διασπείρεται, αντικαθιστώντας σε πολλά σημεία τον Φλώρο. Αν η Καρακάξα ήταν ο απόλυτος θηρευτής τότε ούτε ο Κότσυφας θα διατηρούσε τόσο μεγάλους πληθυσμούς ούτε ο Καρποδάκος θα είχε καμία ελπίδα επιβίωσης στην πόλη μας. Και τα δύο είδη φτιάχνουν ανοιχτές φωλιές και έχουμε γίνει θεατές θήρευσης αβγών Κότσυφα από Καρακάξα. Έχουν ξεφύγει οι πληθυσμοί της καρακάξας στο Πικέρμι, όπου, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, εξαιτίας αυτής της ανισορροπίας υποφέρουν τα άλλα πουλιά.

Ο πληθυσμός της καρακάξας στην Ελλάδα έχει αρχίσει και μεγαλώνει ανησυχητικά και όλες αυτές οι καρακάξες που βλέπουμε είναι δυνατόν να τρέφονται μόνο από ψοφίμια; Τι τρώνε; Καρακάξες έχουν παρατηρηθεί πολλές φορές να κάνουν επιδρομές σε φωλιές άλλων πουλιών και να τρώνε αυγά και νεοσσούς. Ακόμη και τα ενήλικα πουλιά, ειδικά όταν κλωσάνε σε φωλιές πέφτουν θύματα της καρακάξας. Οι καρακάξες ζουν σε σμήνη (μέχρι 10 πουλιά συνήθως) και επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους σε ένα χώρο λίγων στρεμμάτων. Αυτά τα σμήνη λοιπόν τριγυρνούν σε αυτά τα λίγα στρέμματα ψάχνοντας για τροφή, δηλαδή όποια φωλιά πουλιού υπάρχει διαθέσιμη. Και δεν κάνουν μόνο αυτό. Δεν διστάζουν να επιτεθούν ακόμη και σε αρπακτικά (γεράκια) που θα τολμήσουν να εισέλθουν στον χώρο τους και να ψάξουν και εκείνα για τροφή. Η προσφορά τροφής από ανθρώπους (σκουπίδια) είναι επίσης μια καλή πηγή τροφής για τις καρακάξες. 

Η λύση στο πρόβλημα αυτό δεν είναι άλλη από τον έλεγχο αυτών των πληθυσμών και βέβαια ο έλεγχος αυτός δεν γίνεται με τη σύσταση ομάδων τουφεκιοφόρων οι οποίοι θα βγουν σεργιάνι να θηρεύουν καρακάξες. Γίνεται με τη μέθοδο των παγίδων. Η παγίδα είναι χωρισμένη σε δυο τομείς. Στον ένα τομέα βρίσκεται μια ζωντανή καρακάξα κράχτης και ο άλλος τομέας είναι η παγίδα. Με αυτό τον τρόπο πιάνονται πολλές καρακάξες και έτσι μπορούν οι αρχές να ελέγξουν τους πληθυσμούς της καρακάξας. Η παγίδα αυτή έχει την έγκριση της Ε.Ε, όμως απαγορεύεται στην Ελλάδα. Ο έλεγχος των επιβλαβών δεν έχει σκοπό την εξόντωση του είδους, αυτό απλά θα δημιουργούσε ένα κενό που γρήγορα θα συμπληρωνόταν από γειτονικούς πληθυσμούς. Ο έλεγχος έχει σκοπό τη διατήρηση του πληθυσμού της καρακάξας, και κάθε επιβλαβούς, σε ένα σταθερό επίπεδο που επιβαρύνει τα θηράματα και άλλα είδη σε ανεκτά επίπεδα και ταυτόχρονα δεν δημιουργεί κενά που θα τρέξουν να συμπληρώσουν καρακάξες από γειτονικές περιοχές. Ένας αποτελεσματικός έλεγχος επίσης γίνεται κατά την περίοδο της αναπαραγωγής της ίδιας της καρακάξας αλλά και των θυμάτων της, όταν αυτά βρίσκονται στο πιο ευάλωτο στάδιο της ζωής τους. Τελειώνοντας, θα πρέπει να καταλάβουμε ότι οι καρακάξες και γενικά όλα τα πτηνά και θηλαστικά που θεωρούνται επιβλαβή παίζουν τον δικό τους ρόλο στην ισορροπία της φύσης. Δεν πρέπει λοιπόν να επιδιώκουμε την εξαφάνισή τους ή τον υπερπληθυσμό τους. Και στις δυο περιπτώσεις θα έχουμε ανατρέψει την ισορροπία της φύσης. Όμως ποιος θα διαπιστώσει αν ισχύει κάτι από τα δύο; Και ποιος είναι αυτός που θα ελέγξει τον πληθυσμό τους; 

Πηγή : https://www.lifo.gr/now/perivallon/koita-psila-ola-ta-eidi-poylion-poy-zoyn-ston-oyrano-tis-athinas

https://ornithologiki.gr/el/enhmerwsh-ekpaideush/enimerosi/ornithologio/1479-karakaksa-o-apolytos-kakos-i-enas-volikos-enoxos

https://www.kynigesia.gr/perivallon/oi-karakaxes-afanizoyn-ta-alla-poylia-sto-pikermi/

https://ihunt.gr/%CE%BF-%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%80%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CF%85%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%BE%CE%B1%CF%82/

https://dasarxeio.com/2025/04/02/143272/amp/

https://www.efsyn.gr/stiles/hronografima/54820_dekaohtoyres-sti-beranta/

https://www.topoguide.gr/nature/fauna/birds/Birds_Streptopelia_decaocto.php

https://www.efsyn.gr/stiles/hronografima/54820_dekaohtoyres-sti-beranta/

Περιστέρια : Από σύμβολο ειρήνης και αγάπης σε αρουραίους των αιθέρων των μεγαλουπόλεων

Από την πλατεία Συντάγματος μέχρι τα μπαλκόνια των σπιτιών, τα περιστέρια από αγγελιοφόροι έγιναν οι φτερωτοί μόνιμοι κάτοικοι των πόλεων. Δεν είναι ανάγκη να κατέβουμε στο κέντρο της Αθήνας για να δούμε τα περιστέρια. Αν δούμε τα καλώδια ρεύματος στη γειτονιά μας ή ψάξουμε στο μπαλκόνι, θα τα δούμε να στέκονται όρθια, ατάραχα για τα αρνητικά μας σχόλια. Είναι αλήθεια, πολλές φορές μας προκαλούν αγανάκτηση, ειδικά όταν βρίσκουμε τις κουτσουλιές τους στο αυτοκίνητό μας ή στα ρούχα που απλώνουμε έξω. Γι’ αυτό και τα ακολουθεί ο χαρακτηρισμός «ποντίκια του ουρανού». Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε και να υπερασπιστούμε τα περιστέρια, τα οποία δεν φταίνε σε τίποτα και δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να δέχονται κακοποίηση. Ας μην ξεχνάμε πως τα λευκά περιστέρια παραμένουν εδώ και αιώνες το σύμβολο της ειρήνης παγκοσμίως. Γιατί όμως τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί και κάθε γειτονιά έχει το δικό της κοπάδι; Ο υπερπληθυσμός στις πόλεις, η γενικότερη ελλιπής καθαριότητα στις γειτονίες και οι ανθρώπινες συνήθειες κάνουν το αστικό περιβάλλον σούπερ ελκυστικό για τα συγκεκριμένα πτηνά. Τα περιστέρια νιώθουν πολύ άνετα σε μια πόλη και δεν αισθάνονται κάποια πίεση ικανή να τους πείσει να αλλάξουν περιβάλλον. Βρίσκουν αρκετά διαθέσιμα σημεία για να στέκονται ψηλά και να ξεκουράζονται από το πέταγμα. Από καλώδια ρεύματος μέχρι τα μπαλκόνια και τις στέγες των σπιτιών και των κτιρίων, οι πόλεις είναι γεμάτες από αυτά. Είτε άμεσα είτε έμμεσα τους προσφέρουμε φαγητό. Από το ψωμί που πετάμε μέχρι τα αποφάγια σε κάδους σκουπιδιών είναι αρκετά για να τα ταΐσουν. Δεν έχουν ιδιοτροπίες στο φαγητό, τρώνε από ποπ κορν μέχρι φρούτα και ψίχουλα. Προστατεύονται από το κρύο φτιάχνοντας φωλιές σε απάνεμα σημεία κτιρίων. Ως κοινωνικά πλάσματα ζουν μαζί με άλλα ομοειδή πτηνά, αναπτύσσουν τις δικές τους κοινωνίες και ενημερώνει το ένα το άλλο για τυχόν κινδύνους. Προσαρμόζονται εύκολα και γρήγορα σε οποιοδήποτε περιβάλλον. Η εύκολη ζωή μεταφράζεται σε συχνή αναπαραγωγή, αφού οι συνθήκες ζωής για τα περιστέρια είναι ιδανικές. Δεν είναι εύκολη υπόθεση να διώξουμε τα περιστέρια, καθώς έχουν πολύ καλή αίσθηση προσανατολισμού και δύσκολα αφήνουν το σπίτι και τους φίλους τους για να μετακομίσουν σε άλλη περιοχή. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως λόγω της ικανότητάς τους να γνωρίζουν, να εντοπίζουν και να θυμούνται περιοχές, ήταν οι πρώτοι ταχυδρόμοι που μετέφεραν μηνύματα και γράμματα.

Βιολόγοι, ζωολόγοι και άλλοι εξειδικευμένοι επιστήμονες συντείνουν σε τρεις βασικούς λόγους. Ο πρώτος έχει να κάνει με την υπερπροσφορά τροφής στον δρόμο από ανθρώπινες δραστηριότητες. Ποτέ στην ιστορία των πόλεων δεν υπήρχαν περισσότερα σημεία διάθεσης τροφής όσο σήμερα. Και η Αθήνα δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το περιστέρι πόλης, έχοντας λύσει το ζήτημα της τροφής, ανακάλυψε στο αστικό περιβάλλον το ιδανικό υποκατάστατο του φυσικού οικοσυστήματος εντός του οποίου μεγαλούργησε ο γενετικός του πρόγονος, το αγριοπερίστερο. Μπαλκόνια, γείσα, ταράτσες, γέφυρες, εγκαταλελειμμένα κτίρια και, εσχάτως, συστάδες κλιματιστικών σωμάτων λειτουργούν ως ασφαλή σημεία φωλιάσματος, αντίστοιχα με τους βραχώδεις σχηματισμούς του «πάλαι ποτέ». Ο τρίτος λόγος αφορά στην υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα των περιστεριών. Γεννοβολούν πολλές φορές τον χρόνο αν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες. «Τα περιστέρια είναι κανονικές μηχανές του σεξ», επιβεβαιώνει ο Λευτέρης Σταύρακας, προσθέτοντας ότι υπάρχει και μια σειρά από άλλους παράγοντες που οδηγούν στον μαζικό εποικισμό των πόλεων από αυτό το μάλλον υποτιμημένο είδος του ζωικού βασιλείου.

Είναι και τα δύο γκρίζα και «βρoμερά», τρέφονται με σκουπίδια κι έχουν τόσο καλά προσαρμοστεί στις δύσκολες συνθήκες της πόλης, που είναι αδύνατο να τα εξοντώσεις. Με κανέναν τρόπο. Πολλαπλασιάζονται και τα δύο με τέτοιους ρυθμούς που σε μερικά χρόνια θα υπάρχουν σε (ακόμα πιο) τεράστιους πληθυσμούς σε κάθε γωνιά της Γης και δεν τα φοβίζει τίποτα. Έχουν γίνει ατρόμητα και θρασύτατα. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι όσο αυξάνεται ο αριθμός τους, τόσο μεγαλύτερη είναι και η απειλή για τη δημόσια υγεία. Τα περιστέρια και οι αρουραίοι είναι δύο από τα είδη που μετακόμισαν από πολύ νωρίς στις μεγάλες πόλεις, έμαθαν να επιβιώνουν ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες και ανέπτυξαν ιδιαίτερη ευφυΐα που τα βοήθησε να προσαρμοστούν ακόμα και στο πιο εχθρικό περιβάλλον. Η Αθήνα δεν έχει τόσους αρουραίους όσους έχει το Λονδίνο ή η Νέα Υόρκη, αλλά από απόψεως περιστεριών τις συναγωνίζεται μια χαρά. Και όσο περνάει ο καιρός, οι «αρουραίοι του ουρανού» πολλαπλασιάζονται και γίνονται ένα σοβαρό πρόβλημα. Κι ενώ το άγριο περιστέρι τρέφεται κυρίως με σπόρους, τα περιστέρια των πόλεων έχουν μεταλλαχθεί, τρώγοντας (και χωνεύοντας) κυριολεκτικά τα πάντα, από μπιφτέκια πεταμένων χάμπουργκερ και τηγανητά κοτόπουλα μέχρι εμετούς. Όταν ο πληθυσμός των πόλεων έφτασε σε αριθμούς-ρεκόρ τον 20ό αιώνα και η τροφή έγινε φτηνή, το περιστέρι βρήκε τις ιδανικές συνθήκες για να πολλαπλασιαστεί. Άρχισε να τρέφεται από τα σκουπίδια ή απευθείας από τη συνδρομή φιλόζωων που τα ταΐζουν συστηματικά (όταν δεν μπορείς ή δεν θέλεις να έχεις κατοικίδιο, το περιστέρι είναι μια εύκολη σύνδεση με τη φύση). Και ενώ μπορεί να γίνει το ίδιο επικίνδυνο με τους αρουραίους για τη δημόσια υγεία και να είναι ακόμα πιο ενοχλητικό, αν σκοτώσεις περιστέρι, τίθεται θέμα ηθικής, επειδή θεωρείται σύμβολο αγνότητας, ειρήνης και αγάπης. Ένα σύμβολο που παράγει 12 κιλά απορριμμάτων τον χρόνο κι εκτοξεύει βόμβες μικροβίων σε όποιον άτυχο βρεθεί στον δρόμο του. (Όσο για την αιτία που θεωρείται σύμβολο ειρήνης και αγάπης, δεν υπάρχει λογική εξήγηση. Πλακώνονται συνέχεια μεταξύ τους για το φαγητό ή για την επιλογή συντρόφου και μετά τον αλλάζουν εύκολα, αρκεί να τους δοθεί η ευκαιρία. Ζευγαρώνουν με ό,τι βρεθεί μπροστά τους, οπότε αυτά περί αιώνιας ερωτικής πίστης και αφοσίωσης είναι μάλλον μύθος). Πολλές μεγάλες πόλεις έχουν επιχειρήσει να λάβουν μέτρα για να μειώσουν τον πληθυσμό τους, κυρίως επειδή λερώνουν τα δημόσια κτίρια και τα μνημεία.

Η εικόνα είναι γνώριμη σε πολλές γειτονιές της Αθήνας: πλατείες, μπαλκόνια, πεζόδρομοι, γείσα πολυκατοικιών και εγκαταλελειμμένα κτίρια έχουν μετατραπεί σε μόνιμα σημεία συγκέντρωσης περιστεριών. Το φαινόμενο δεν είναι απλώς αισθητικό. Η υπερσυγκέντρωση περιστεριών στον αστικό ιστό δημιουργεί προβλήματα καθαριότητας, φθορές σε κτίρια και μνημεία, αλλά και πιθανές εστίες υγειονομικού κινδύνου. Σύμφωνα με την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ τα τελευταία χρόνια, ο πληθυσμός των περιστεριών στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες ελληνικές πόλεις φαίνεται να έχει αυξηθεί σημαντικά. Οι ειδικοί αποδίδουν το φαινόμενο σε έναν συνδυασμό παραγόντων: άφθονη τροφή στους δρόμους, πολλά διαθέσιμα σημεία φωλιάσματος και περιορισμένη παρουσία φυσικών θηρευτών μέσα στην πόλη. Το φαινόμενο είναι έντονο σε κεντρικά σημεία της Αθήνας, σε πυκνοκατοικημένες γειτονιές και σε περιοχές με αυξημένη ανθρώπινη δραστηριότητα. Πλατείες, εμπορικοί δρόμοι, σταθμοί μέσων μεταφοράς και πεζόδρομοι προσελκύουν μεγάλους αριθμούς περιστεριών λόγω της διαθεσιμότητας τροφής και καταφυγίων. Περιοχές όπως η Κυψέλη, τα Πατήσια, η πλατεία Βικτωρίας, η πλατεία Αμερικής, το Μοναστηράκι, η πλατεία Κοτζιά και άλλες κεντρικές γειτονιές εμφανίζουν συχνά αυξημένες συγκεντρώσεις πτηνών. Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφονται και στον Πειραιά, κυρίως σε σημεία όπου υπάρχουν συστηματικές πρακτικές σίτισης ή ανεξέλεγκτης διατήρησης περιστεριών εντός του αστικού ιστού.

«Δεν ωφελεί να τα σκοτώνεις. Έτσι κι αλλιώς, έχουν μία ασύλληπτη αναπαραγωγική ικανότητα και επιστρέφουν, ό,τι κι αν τους κάνεις. Αν ταΐζεται σωστά, σε έναν χρόνο ένα ζευγάρι μπορεί να αφήσει μέχρι και 12 απογόνους» λέει ο Γερμανός καθηγητής Daniel Haag-Wackernagel, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Basel, που μελετάει τα περιστέρια την τελευταία δεκαετία. «Ο καλύτερος τρόπος για να μειώσουμε τον πληθυσμό τους είναι να μην τα ταΐζουμε. Πολλοί λένε ότι είναι βάναυσο και σκληρό να τους στερήσεις το φαγητό, αλλά στη φύση η ξαφνική έλλειψη φαγητού είναι εντελώς φυσιολογική και αναγκάζει τα ζώα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Ο κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών ελαττώνεται, το ίδιο και οι βρομιές και οι καταστροφές στα κτίρια, ενώ δίνει και στα ίδια τα πουλιά μια καλύτερη ποιότητα ζωής: λιγότερο στρες, περισσότερο χώρο και ελεύθερες τρύπες να φωλιάσουν». Ένα περιστέρι σε εκτροφή μπορεί να ζήσει μέχρι και 15 χρόνια, ενώ το περιστέρι της πόλης σπάνια ξεπερνάει τα τέσσερα χρόνια. Παρ' όλα αυτά, τα επόμενα δέκα χρόνια περισσότερα από 400 εκατομμύρια περιστέρια θα ζουν στις πόλεις της Ευρώπης. «Ό,τι και να πεις στους σκληροπυρηνικούς περιστερολάτρεις, είναι δύσκολο να τους πείσεις να μην τα ταΐσουν» λέει ο καθηγητής. «Ένας άντρας τάιζε τα περιστέρια με 15 τόνους φαγητό τον χρόνο, μέχρι που πέθανε στα 89 του. Για τους καημένους τους αρουραίους δεν ενδιαφέρεται κανείς. Αλήθεια, θα άφηνες να φωλιάσει στο μπαλκόνι σου ή θα τάιζες ποτέ έναν αρουραίο;»

Στα όπλα έχουν προστεθεί οι μηχανές που διώχνουν τα περιστέρια παράγοντας ήχους. Διακρίνονται σε δύο τύπους, τις υπερηχητικές (εκείνες που λειτουργούν σε συχνότητες που δεν ακούει ο άνθρωπος) και τις ηχητικές, που μιμούνται τους ήχους των φυσικών εχθρών των περιστεριών. Kαι οι δύο κατηγορίες περιλαμβάνουν πλούσιο μενού συχνοτήτων και εντάσεων για να μην τις συνηθίζουν εύκολα. H αλήθεια όμως είναι ότι τα περιστέρια τρομάζουν με ό,τι τα τρομάζει, αλλά από τη στιγμή που διαπιστώνουν ότι δεν απειλούνται προσαρμόζονται στον πλαστό κίνδυνο με αντιπαθητική ετοιμότητα. Σίγουρα είναι προικισμένα με μια επιβιωτική προσαρμοστικότητα, την οποία δεν έχουν οι μυγιάγγιχτες δεκαοχτούρες και την οποία ούτε καν φαντάζονται οι τσίχλες, που κακαρίζουν σαν τρελαμένες το σούρουπο στις βεράντες γύρω από τον λόφο του Λυκαβηττού. Tα τελευταία χρόνια, ως καλή και «οικολογική» λύση για την απομάκρυνσή τους από τα μνημεία, θεωρείται η επιστράτευση εκπαιδευμένων γερακιών, όπως γίνεται και στα αεροδρόμια. Tα γεράκια είναι φυσικοί τους εχθροί και κυνηγώντας τα τα εξαναγκάζουν να στρατοπεδεύουν αλλού. Kαι η αλήθεια είναι ότι, όσο και αν είναι χαριτωμένη αυτή η συνήθειά μας και όσο και αν διέπεται από τις πιο καλές προθέσεις, έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι άθελά της γεννά τέρατα μορφής και ήθους. Tο πρόσφατο παράδειγμα των γλάρων του Μπράιτον της Aγγλίας, που θα τρόμαζαν ακόμα και τον ίδιο τον Xίτσκοκ έτσι όπως επιτίθενται εν ψυχρώ σε όσους περπατούν στην προκυμαία της πόλης για να τους κλέψουν μέσα από τα χέρια το χάμπουργκερ ή το χοτ ντογκ, είναι μεν ακραίο αλλά είναι και άλλο τόσο πραγματικό. Γι’ αυτό καλό θα ήταν να επαναφέρουμε τη σύνεση στις εκδηλώσεις της αβρότητάς μας προς τα ζώα (ιδίως προς όσα ζουν ελεύθερα) για να μην τα εξωθούμε με τόσο βίαιο τρόπο στο να αλλάξουν καθ’ ομοίωσίν μας. Kαι μιλώντας για σύνεση, σίγουρα έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από μια πλαστική λεκάνη με νερό όταν, για παράδειγμα, λιώνουν από τον καύσωνα ή όταν περνάμε ξηρό φθινόπωρο, παρά από οκτώ κιλά σουσάμι (γιατί θα το φάνε όλο διαμιάς και αυτό δεν τους κάνει καλό). Aντίθετα, θα βρουν ποιος κρίκος έσπασε στην τροφική τους αλυσίδα και θα τον ξανακολλήσουν. Kυρίως όμως ο αριθμός τους θα περιοριστεί από μόνος του με φυσικό τρόπο, γιατί ευτυχώς διαθέτουν ακόμα από τη φύση τους τον μηχανισμό που ελέγχει, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα της τροφής, το αν θα αναπαράγονται στον μέγιστο ρυθμό ή όχι.

Πηγή : 

https://www.topetmou.gr/alla-katikoidia/lifestyle-alla-katikoidia/giati-echoun-gemisei-oi-poleis-peristeria-ti-akrivos-echei-symvei/

https://www.lifo.gr/various/peristeria-oi-enohlitikoi-sygkatoikoi

https://www.athensvoice.gr/life/life-in-athens/479791/athoes-peristeres/amp/

https://www.kathimerini.gr/society/564243895/giati-i-athina-echei-ginei-apoikia-peristerion/

https://ihunt.gr/giati-i-athina-echei-gemisei-peristeria/

Μέδουσες : Ένας αόρατος πανάρχαιος εχθρός των ανθρώπων στην θάλασσα

Είναι αρχαιότερες και από τους δεινόσαυρους: οι μέδουσες κυκλοφορούν στις θάλασσες εδώ και τουλάχιστον 500 εκατομμύρια χρόνια. Η Μέδουσα της μυθολογίας δεν ήταν μέδουσα: η περίφημη Μέδουσα των Γοργόνων, με τα φίδια αντί για μαλλιά και το βλέμμα που πέτρωνε τους εχθρούς, δεν είχε καμία σχέση με το θαλάσσιο πλάσμα. Από τον Παρθενώνα μέχρι τη Βεργίνα, η Μέδουσα ήταν σύμβολο προστασίας: Οι αρχαίοι Ελληνες πίστευαν ότι το κεφάλι της Μέδουσας απωθεί το κακό μάτι. Πολλές μέδουσες, όπως οι μωβ, διαθέτουν βιοφωταύγεια - δηλαδή παράγουν φως! Οι αρχαίοι Ελληνες θα τις μπέρδευαν εύκολα με τις Νηρηίδες ή τις Ωκεανίδες...Εχουν εμπνεύσει την τέχνη και τη μυθολογία μας. Από το λογότυπο της Versace μέχρι τα ψηφιδωτά της Δήλου, οι μέδουσες έχουν αφήσει... το αποτύπωμά τους. Σε πολλές νησιωτικές διαλέκτους, αν πεις «είδα μέδουσα», εννοείς πως κάτι θα πάει στραβά, ειδικά αν την πατήσεις με το κουπί ή τη βγάλεις στην πλαζ. Κοινώς, κακό σημάδι. Δεν έχουν εγκέφαλο, καρδιά ή κόκαλα, λειτουργούν με ένα δίκτυο νευρώνων (σαν... Wi-Fi του βυθού) που τους επιτρέπει να αντιδρούν στο φως και στις κινήσεις γύρω τους. Το σώμα μιας μέδουσας αποτελείται περίπου κατά 95% με 98% από νερό. Οταν βγαίνουν στην ξηρά, εξατμίζονται σε ελάχιστες ώρες και δεν μένει σχεδόν τίποτα. Oι μέδουσες έχουν ένα μοναδικό στόμιο στη μέση του σώματός τους, που λειτουργεί και ως στόμα και ως... τουαλέτα. Η Turritopsis Dohrnii θεωρείται βιολογικά αθάνατη - όταν γεράσει, γυρίζει πίσω το ρολόι και γίνεται πάλι νύμφη. Η Cyanea Ccapillata ή «Μέδουσα με χαίτη λιονταριού», φτάνει τα 36 μέτρα σε μήκος (με τα πλοκάμια)! H περίφημη Box jellyfish της Αυστραλίας έχει δηλητήριο 100 φορές ισχυρότερο από της κόμπρας.

Διακοπές «παρέα» με τις μέδουσες στις ελληνικές θάλασσες και φέτος (2026)!προβλέπουν οι ειδικοί. H πληθυσμιακή έξαρση των μωβ μεδουσών -ή Pelagia noctiluca όπως είναι το επιστημονικό της όνομα- στο Αιγαίο έχει ξεκινήσει από τον Οκτώβριο του 2020 και αν επικρατήσει το ίδιο μοτίβο θα έχουμε να τις αντιμετωπίσουμε για άλλο 1,5 με 2 χρόνια. Οι μωβ μέδουσες θεωρούνται από τα πιο επικίνδυνα είδη μεδουσών στην Μεσόγειο. Το τσίμπημα τους είναι επώδυνο λόγω της νευροτοξίνης που έχουν, επομένως οι λουόμενοι θα πρέπει να είναι πολύ καλά ενημερωμένοι σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση τσιμπήματος. Στις ελληνικές παραλίες έχουν επιστρέψει κι αυτό το καλοκαίρι (2026) οι μωβ μέδουσες, γνωστές και ως Pelagia Noctiluca, καταγράφοντας έξαρση σε συγκεκριμένα σημεία, πέριξ κυρίως του Ευβοϊκού Κόλπου. Συγκεκριμένα, αριθμός μωβ μεδουσών έχει παρατηρηθεί σε διάφορες περιοχές της Εύβοιας και της Φθιώτιδας, όπως τη Χαλκίδα, την Αρκίτσα, τη Δροσιά και μερικές στο κομμάτι του Παγασητικού Κόλπου.

Η πληθυσμιακή έξαρση των μωβ μεδουσών σε μια περιοχή παρατηρούνταν πριν από την κλιματική αλλαγή περίπου ανά 10 με 12 χρόνια και κρατούσε το πολύ 4 χρόνια (με μέσο όρο 2-3 χρόνια). Το 2015 μέχρι και το 2018 υπήρχε έντονη πληθυσμιακή έξαρση αυτού του είδους στον Κορινθιακό Κόλπο, στην Μάλτα επικράτησε η πληθυσμιακή έκρηξη της μωβ μέδουσας (Pelagia noctiluca) από το 2018 έως και το 2020, ενώ είδαμε επανεμφάνιση στην Μάλτα και τον Ιανουάριο του 2022. Φέτος (2026), έχουν παρατηρηθεί σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου αλλά και του Ιονίου, ενώ χειμερινοί κολυμβητές ανέφεραν ότι έβλεπαν αυτό το είδος μέδουσας και το χειμώνα. Ωστόσο, η παρουσία τους αυξάνεται κατά πολύ το καλοκαίρι καθώς ευνοούνται οι συνθήκες αναπαραγωγής της λόγω της υψηλότερης θερμοκρασίας της θάλασσας. Η αναπαραγωγή τους ευνοείται και από την κλιματική αλλαγή που αυξάνει τη θερμοκρασία του νερού. Παράλληλα, η μείωση του πληθυσμού των ψαριών, που είναι κυνηγοί τους αλλά και η μείωση των πληθυσμών των θαλάσσιων χελώνων που είναι ο βασικός κυνηγός τους ευνοεί την εξάπλωση των μεδουσών. Η μωβ μέδουσα είναι πελαγικό είδος και ζει σε τροπικά νερά. Έχει μέγιστο μήκος τα 10 εκατοστά σε διάμετρο και το μήκος των πλοκαμιών μπορεί να φτάσει μέχρι 10 μέτρα. Κυρίως τρέφεται με σάλπες, διάφορα χιτωνοφόρα, πλακτονικά καρκινοειδή και αυγά ψαριών. Οι μεγαλύτεροι φυσικοί θηρευτές της μέδουσας είναι η δερματοχελώνα, η καρέτα καρέτα, ο τόνος, ο ξιφίας και το φεγγαρόψαρο. Όταν είναι νεαρή το χρώμα της είναι πορτοκαλό - καφέ και όταν ενηλικιώνεται παίρνει έντονο πορφυρό-μωβ χρώμα. Η αναγνώριση γίνεται από τα εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά της, δηλαδή τι χρώμα είναι, αν έχει βούλες ή ρίγες στην καμπάνα της, αν φαίνονται οι γονάδες τις και τι σχήμα έχουν (για διάφανες μέδουσες, όπως π.χ. οι Aurelia sp.), πως είναι τα πλοκάμια τους σε σχήμα και αν έχουν κάποια χρώματα διαφορετικά ή λωρίδες στα πλοκάμια ή στην καμπάνα τους.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η μωβ μέδουσα ή τσούχτρα (επιστημονική ονομασία: Pelagia noctiluca) είναι μέδουσα της οικογένειας Πελαγίδες και το μόνο αναγνωρισμένο επί του παρόντος είδος στο γένος της. Η επιστημονική ονομασία προέρχεται από τα ελληνικά, πελαγία σημαίνει «θαλασσινός», από τη λέξη πέλαγο, και στα λατινικά noctiluca είναι η συνδυαστική μορφή του nox «νύχτα» και lux σημαίνει φως. Επομένως, η Pelagia noctiluca μπορεί να περιγραφεί ως ένας θαλάσσιος οργανισμός με την ικανότητα να λάμπει στο σκοτάδι (βιοφωταύγεια). Απαντάται παγκοσμίως σε τροπικές και θερμές εύκρατες θάλασσες,αν και υπάρχουν υποψίες ότι καταγραφές από την περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού, η οποία περιλαμβάνει τη Μεσόγειο και τον Κόλπο του Μεξικού, αντιπροσωπεύουν στενά συγγενικά αλλά προς το παρόν μη αναγνωρισμένα είδη.

«Το κάθε είδος μέδουσας κάνει μια φυσική έξαρση ανά κάποια χρόνια. π.χ. η Μεσογειακή μέδουσα (Cotylorhiza tuberculata) έχει έξαρση κάθε χρόνο τον Αύγουστο, ενώ η Μέδουσα Πυξίδα (Chrysaora hysoscella) έχει έξαρση κάθε χρόνο από Μάρτιο μέχρι μέσα Μαϊου. Η μωβ μέδουσα (Pelagia noctiluca) είχε φυσική έξαρση κάθε 8 με 10 χρόνια και οι εξάρσεις τους κρατούσανε μέχρι 4 χρόνια μάξιμουμ. Αλλά λόγω κάποιων παραγόντων όπως π.χ. η κλιματική αλλαγή, η υπεραλίευση, η έλλειψη θηρευτών, κ.α. έχει βοηθήσει αυτές τις εξάρσεις να γίνονται πιο συχνά και με μεγαλύτερη εξάπλωση», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Χρήστος Τακλής που είναι Θαλάσσιος και Conservation Βιολόγος και Διαχειριστής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Βιοποικιλότητας. Σχεδόν όλα τα είδη μεδουσών απαντώνται στα βαθιά νερά και μακριά από τις παραλίες. Αλλά επειδή η μετακίνηση τους είναι παθητική καθώς παρασύρονται από θαλάσσια ρεύματα και κύματα, εξαρτώνται αποκλειστικά από τους ανέμους, τα κύματα, και κυρίως από τα υποθαλάσσια ρεύματα.

«Τα περισσότερα είδη στις εξάρσεις τους, μπορούμε να τα δούμε στην επιφάνεια του νερού ή σε μικρό βάθος εκατοστών ή και 1-2 μέτρων κάτω από το νερό. Συνήθως ο κόσμος βλέπει στις παραλίες στην ζώνη που τσαλαβουτάει ή και πατάει, μόνο τις μέδουσες που έρχονται με τον κυματισμό, ενώ πιο μέσα ακόμα και 100 μέτρα ή και 200 μέτρα από την παραλία υπάρχουν πολύ περισσότερες μέδουσες», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Σε σχέση με τον τρόπο προστασίας αναφέρει: «Ολικός τρόπος προστασίας δεν υπάρχει. Κύριες συμβουλές είναι να βουτάνε με μάσκα και άμα υπάρχουν πολλές μέδουσες κάποιου είδους που τσιμπάει όπως η Pelagia noctiluca, να βγαίνουν από την θάλασσα για εκείνη την ημέρα. Αλλά ένας συνδυασμός μέτρων, μπορεί να βοηθήσει πολύ για να ευχαριστηθούμε όλοι μας το κολύμπι, όπως βάζουμε λεπτή στολή λύκρα ή νεοπρέν για κάλυψη του περισσότερου μέρους του σώματος μας, μάσκα για να βλέπουμε τι γίνεται τριγύρω μας, ελέγχουμε τους ανέμους ώστε να πηγαίνει ο άνεμος προς τα μέσα για να μην μας φέρνει τις μέδουσες έξω στην παραλία, φροντίζουμε να καταγράφουμε τις μέδουσες και να τις ανεβάζουμε στο inaturalist.org (υπάρχει εφαρμογή και για κινητά android και iphone) ώστε να ενημερώνουμε τον κόσμο αλλά και να ενημερωνόμαστε και εμείς αν υπάρχουν μέδουσες και πάντα μαζί μας μια κρέμα για τις μέδουσες.

Το παράδοξο της σαρδέλας αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική απόδειξη της διαταραχής που έχουμε προκαλέσει στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Η σαρδέλα και ο γαύρος δεν είναι απλώς εκλεκτοί μεζέδες για εμάς, αλλά οι βασικοί ανταγωνιστές της μέδουσας στη φύση, καθώς τρέφονται με το ίδιο ακριβώς πράγμα: το ζωοπλαγκτόν. Όταν η υπεραλίευση αδειάζει συστηματικά τις θάλασσες από αυτά τα μικρά αφρόψαρα, αφήνει πίσω της ένα «στρωμένο τραπέζι» με άφθονη τροφή, επιτρέποντας στους πληθυσμούς των μεδουσών να εκραγούν ανεξέλεγκτα. Το λαβράκι (Dicentrarchus Labrax) κυνηγά μέδουσες σε παράκτιες περιοχές, ιδιαίτερα όταν είναι νεαρές και μικρού μεγέθους, ενώ συχνά παρατηρείται να καταναλώνει αυγά ή προνύμφες μεδουσών, αλλά και ολόκληρα άτομα, εφόσον είναι μικρά. Η τσιπούρα (Sparus Aurata) έχει επίσης καταγραφεί να τρώει μικρές μέδουσες ή κομμάτια αυτών, ειδικά σε περιόδους που η λεία είναι περιορισμένη, ενώ το μαγιάτικο δεν διστάζει να φάει ακόμα και μεγαλύτερες μέδουσες, όπως Pelagia Noctiluca (μωβ μέδουσα), τις οποίες κόβει με τα δόντια του. Το κοκκάλι έχει καταγραφεί να δαγκώνει μέδουσες όταν υπάρχουν μαζικά στον βιότοπό του, όπως και ο ροφός, ενώ πολλά μικρά πελαγικά είδη (σαρδέλα, γαύρος κ.ά.), αν και δεν κυνηγούν ενεργά μέδουσες, τρώνε τις προνύμφες και τα αυγά τους που αιωρούνται στο νερό. Κτά γενικό κανόνα, η έξαρση του πληθυσμού των μεδουσών οφείλεται στον ανθρώπινο παράγοντα και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο, αφού αφαιρεί τους θηρευτές τους από τις θάλασσες. Ο πιο διάσημος από αυτούς είναι οι θαλάσσιες χελώνες, ο πληθυσμός των οποίων έχει μειωθεί από ατυχήματα και σκόπιμες θανατώσεις. Προς το τέλος του Αυγούστου εκείνης της χρονιάς (2022), οι μωβ μέδουσες εμφανίστηκαν στην παραλία, μέχρι που στα ανοιχτά της εμφανίστηκε ο «Μάριος», μια αρσενική θαλάσσια χελώνα η οποία καθάρισε την παραλία από τις μέδουσες -παραδίδοντάς τη στο κοινό- τρώγοντας περισσότερες από εκατό μέσα σε μισή ώρα! Η ειρωνεία είναι πως οι μέδουσες τρέφονται με φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτόν, δηλαδή την τροφή των ψαριών που αναζητούν οι ψαράδες, και με τα αυγά τους. Συχνά και με μικρά ψάρια τα οποία εγκλωβίζουν στα πλοκάμια τους. Ενας φαύλος κύκλος, λοιπόν, πυροδοτείται από τη διατάραξη της φυσικής αλυσίδας, καθώς οι μέδουσες τρώνε τα αυγά των ψαριών που θα μπορούσαν να τις τρώνε, αλλά δεν το κάνουν επειδή έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από την υπεραλίευση. Οι ήπιοι χειμώνες επιτρέπουν στις μέδουσες να επιβιώνουν στα βαθιά νερά και να ξεκινούν την αναπαραγωγή τους πολύ νωρίτερα από το κανονικό, ενώ ταυτόχρονα η μείωση των φυσικών τους θηρευτών, όπως οι θαλάσσιες χελώνες και οι τόνοι, τις αφήνει χωρίς κανέναν βιολογικό περιορισμό. Παράλληλα, η αστικοποίηση των ακτών με τεχνητές κατασκευές και η ρύπανση από λιπάσματα που καταλήγουν στη θάλασσα δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του πλαγκτόν, προσφέροντας το απαραίτητο «καύσιμο» για τη δημιουργία αυτών των τεράστιων σμηνών που παρασύρονται από τα ρεύματα προς τις παραλίες μας.

Ως προς τα χαρακτηριστικά τους, οι μωβ μέδουσες διαφέρουν σε σχέση με άλλα είδη, όπως η Aequorea forskalea. Το εν λόγω ασπόνδυνο, για παράδειγμα, φέρει τα εξής:

1) χρώμα: σχεδόν διάφανο ή υπολευκό

2) καμπάνα: λεπτή επίπεδο, σχεδόν σαν γυαλί

3) ακτίνες: φαίνονται καθαρά σαν ακτινωτές γραμμές

4)!πλοκάμια: πολλά, πολύ λεπτά και διακριτικά

5)!oral arms: δεν έχει εμφανείς στοματικούς βραχίονες

6)!τσίμπημα: συνήθως ήπιο, αλλά δεν αγγίζουμε ποτέ τη μέδουσα

Αντίστοιχα, η Aurelia aurita έχει τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά:

1) χρώμα: σχεδόν διάφανο, υπολευκό ή ελαφρά γαλαζωπό

2) καμπάνα: λεπτή, επίπεδη, κυκλική και πολύ διαφανής

3) στοματικοί βραχίονες: 4 κοντοί, λεπτοί και διακριτικοί

4) πλοκάμια: πολλά, πολύ λεπτά και κοντά περιφερειακά

5) χαρακτηριστικό γνώριμα: 4 πεταλοειδείς γονάδες στο κέντρο της καμπάνας

6) όψη: απαλή, «φεγγαρένια», σχεδόν σαν διάφανος δίσκος

7) τσίμπημα: συνήθως πολύ ήπιο, αλλά δεν αγγίζουμε ποτέ τη μέδουσα

Όσον αφορά, όμως, τις μωβ μέδουσες, γνωστές και ως Pelagia noctiluca, μπορεί να τις ξεχωρίσει κάποιος με βάση τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

1) χρώμα: ροζ, μωβ ή λιλά

2) καμπάνα: θολωτή, σχετικά παχιά, με μικρές κηλίδες / εξογκώματα

3) στοματικοί βραχίονες: 4 μακριοί, κυματιστοί και πολύ εμφανείς

4)πλοκάμια: 8 μακριά, λεπτά και περιφερειακά

5) όψη: πιο χρωματιστή και "στικτή", όχι διάφανη σαν γυαλί

6) τσίμπημα: δυνατό, συχνά επώδυνο, δεν αγγίζουμε ποτέ τη μέδουσα

Εκτός από τις μωβ μέδουσες υπάρχουν και άλλες που δεν αποτελούν κίνδυνο για τους λουόμενους και σύμφωνα με τον κ. Τακλή δεν θα έπρεπε να τις πειράζουμε και ούτε να τις βγάζουμε στη στεριά. Και εξηγεί γιατί καταλήγοντας: «Πρώτος και κύριος λόγος είναι ότι άμα τσιμπάνε οι μέδουσες τότε μεταφέρουμε το πρόβλημα στην στεριά και άμα υπάρχουν εξάρσεις όπως π.χ. της μωβ μέδουσας (Pelagia noctiluca) τότε δεν καταφέρνουμε τίποτα γιατί λίγο πιο μέσα στην θάλασσα έχουμε εκατομμύρια και δισεκατομμύρια μέδουσες που προσπαθώντας να τις βγάλουμε στην στεριά θα σπάσουν τα διαφανή πλοκάμια τους στα ρηχά νερά ή και στην παραλία που άμα τα ακουμπήσουμε μετά ή πατήσουμε πάνω σε αυτά πάλι μπορούν να μας τσιμπήσουν. Δεύτερος λόγος λόγος είναι ότι μερικές μέδουσες όπως π.χ. η μεσογειακή μέδουσα (Cotylorhiza tuberculata) όταν αποσυντίθεται κάτω από τον καυτό ήλιο αρχίζει και μυρίζει άσχημα εντός λίγων λεπτών. Τρίτος λόγος είναι ότι είναι πολύ χρήσιμα είδη οι μέδουσες γιατί καταναλώνουν φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτόν σε τεράστιες ποσότητες. Άμα υπάρχει αρκετό φυτοπλαγκτόν (το καφέ χρώμα στην επιφάνεια της θάλασσας) δημιουργεί διάφορα προβλήματα στο οικοσύστημα αλλά ταυτόχρονα χαλάει και τις διακοπές στους τουρίστες που δεν τους αρέσει να κολυμπάνε σε αυτό. Ενώ το ζωοπλαγκτόν είναι μικροσκοπικοί θαλάσσιοι οργανισμοί, σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και οι μέδουσες άσχετα αν λίγα είδη είναι μεγάλα και τα βλέπουμε. Μια έξαρση σε ζωοπλαγκτόν πάλι μας δημιουργεί πρόβλημα με έντονη φαγούρα στο σώμα μας και δεν μπορούμε να κολυμπήσουμε. Πρόκειται μάλιστα πολλές φορές και για εκατομμύρια μικροσκοπικές μέδουσες αόρατες στο μάτι αφού το μέγεθος τους είναι πολλές φορές μάξιμουμ 1 ή 2 χιλιοστά και ο κόσμος έχει μια φαγούρα μόνο και μόνο που κολυμπάει».

Οι πολίτες καλούνται να κοιτάζουν τον καιρό και τους ανέμους πριν πάνε σε κάποια παραλία. Χρειάζεται να έχει αντίθετους ανέμους με την φορά της παραλίας (π.χ. αν η παραλία έχει θέα προς τον Νότο, τότε για να μειώνεται η πιθανότητα να υπάρχουν μέδουσες πρέπει οι άνεμοι να κατεβαίνουν από τον Βορρά, ώστε τον κυματισμό που δημιουργεί να τις διώχνει μακριά από τις παραλίες). Αν σε μια παραλία έχει πλαγκτόν, συνιστάται να αποφεύγουν οι πολίτες να κολυμπάνε, διότι οι μέδουσες τρέφονται με πλαγκτόν αλλά και τα κνιδοκύτταρα τους είναι μικρά, διαφανή και μπορούν να φτάσουν τα 10 μέτρα μήκος. Αν υπάρχει έντονο πρόβλημα με τις μωβ μέδουσες σε μια παραλία τότε συνιστάται οι πολίτες να μην ρισκάρουν να κολυμπήσουν και να φροντίζουν να έχουν πάντα κάποια αντισταμινική κρέμα μαζί τους ή κάποια κορτιζονούχα αλοιφή που μπορούν να προμηθευτούν από οποιοδήποτε φαρμακείο. Για κανέναν λόγο οι πολίτες δεν πρέπει να βγάζουν τις μέδουσες έξω για να τις θάψουν στην άμμο, λόγω του ότι μεταφέρεται το πρόβλημα έξω με πιθανότητα κάποιος να πατήσει έστω και τυχαία κάποια νηματοκύστη, αλλά και γιατί σε τέτοιες μεγάλες εξάρσεις όσες και να δουν οι πολίτες και να βγάλουν υπάρχουν και άλλες εκατοντάδες ή και χιλιάδες μέσα στην θάλασσα. Δεν πρόκειται να λυθεί έτσι το πρόβλημα.

Πηγή : https://www.lifo.gr/now/greece/mob-medoyses-deite-live-harti-me-tis-periohes-poy-ehoyn-exarsi-stin-ellada

https://www.lifo.gr/now/greece/mob-medoyses-anisyhia-gia-tin-exaplosi-toys-stis-ellinikes-thalasses-se-poies-periohes

https://www.tanea.gr/2026/04/29/science-technology/afou-trote-sardeles-olo-ton-xeimona-den-tha-exete-tsouxtres-to-kalokairi-ti-kanoume-lathos-kai-gemizei-o-topos-tsouxtres/amp/

https://www.protothema.gr/greece/article/1668470/ligosteuoun-ta-psaria-gemisame-mov-medouses-121-alitheies-gia-tis-tsouhtres-tou-kalokairiou-pou-tha-sas-afisoun-anaudous/AMP/

Ο λαγοκέφαλος και τα εξωτικά ψάρια της Ερυθράς Θάλασσας ως απειλή κίνδυνος στην ζωή ανθρώπων και ζώων στην Μεσόγειο θάλασσα

Ως χωροκατακτητικό ξενικό είδος, ο λαγοκέφαλος έχει εξαπλωθεί σε ελληνικές θάλασσες και προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στα αλιευτικά εργαλεία και ως εκ τούτου στο εισόδημα των επαγγελματιών αλιέων. Ο λαγοκέφαλος είναι ένα χωροκατακτητικό ξενικό είδος που απειλεί τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, προκαλεί ζημιές στην αλιευτική δραστηριότητα και, λόγω της τοξικότητάς του, απαιτεί απολύτως ασφαλείς χειρισμούς. Ο λαγοκέφαλος είναι χωροκατακτητικό ξενικό είδος που έχει εξαπλωθεί στις ελληνικές θάλασσες. Η παρουσία του δημιουργεί προβλήματα στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, στα ενδημικά είδη, στα αλιευτικά εργαλεία και στο εισόδημα των επαγγελματιών αλιέων. Παράλληλα, λόγω της τοξικότητάς του, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα συνηθισμένο αλίευμα. Η διαχείρισή του απαιτεί ειδικούς χειρισμούς, ασφαλή αποθήκευση, ελεγχόμενη μεταφορά και τελική διαχείριση με υγειονομικά αποδεκτό τρόπο. Η διαχείριση του συγκεκριμένου είδους είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς η σάρκα και τα εσωτερικά του όργανα είναι τοξικά λόγω τετραδοτοξίνης. Αυτό απαιτεί ειδικούς χειρισμούς στη συντήρηση, στη μεταφορά και στη διαχείριση, ενώ περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες περαιτέρω επεξεργασίας ή διάθεσης. 

Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) έχει παρουσία στη θαλάσσια περιοχή της Κύπρου, τουλάχιστον για τα τελευταία 20 έτη, χωρίς να έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε λουόμενους, αναφέρει, σε ανακοίνωση του μετά τα πρόσφατα δημοσιεύματα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και προς αποφυγή, όπως σημειώνει, πρόκλησης αναστάτωσης στο ευρύ κοινό, το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών (ΤΑΘΕ). Σύμφωνα με την ανακοίνωση, επιπτώσεις στον άνθρωπο μπορούν να προκληθούν μετά από την κατανάλωση του συγκεκριμένου είδους. Ακόμη, το είδος αυτό επηρεάζει όμως σημαντικά τους επαγγελματίες αλιείς, καθότι επιφέρει ζημιές τόσο στα αλιευτικά εργαλεία όσο και στο αλίευμα. Ο λαγοκέφαλος είναι τοξικό ψάρι, ινδοειρηνικής προέλευσης, το οποίο εισήλθε στη Μεσόγειο Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και θεωρείται ως ένα από τα πιο επιβλαβή εισβλητικά είδη στη Μεσόγειο κυρίως λόγω: (α) της ταχείας εξάπλωσής του, (β) των οικολογικών του ιδιοτήτων, αφού πρόκειται για είδος με ευρύ φάσμα διατροφής, (γ) της ικανότητας προσαρμογής σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες και τους περιορισμένους φυσικούς θηρευτές στην περιοχή μας, (δ) της νευροτοξίνης που περιέχει στο σώμα του, η οποία τον καθιστά ακατάλληλο για κατανάλωση και (ε) των επιπτώσεων που προκαλεί στην αλιεία και γενικότερα στη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Σημειώνεται ειδικότερα πως περιέχει ισχυρή τετραδοτοξίνη στους ιστούς του, η οποία μπορεί να προκαλέσει πηγή τροφικής δηλητηρίασης γι’ αυτό και απαγορεύεται η κατανάλωσή του. Πρόκειται για έναν θηρευτή, με ευρύ φάσμα διατροφικών προτιμήσεων, είναι εξοπλισμένος με ισχυρό ράμφος και η έντονη παρουσία και εξάπλωσή του επιφέρει σημαντικές καταστροφές στην παράκτια αλιεία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο λαγοκέφαλος, όπως και άλλα ξενικά είδη, έχει εγκατασταθεί εδώ και χρόνια στη θάλασσά μας και πλέον αποτελεί μέρος του οικοσυστήματος μας. Τα όποια μέτρα που λαμβάνονται επικεντρώνονται στον μετριασμό των επιπτώσεων που προκαλεί το είδος στην αλιεία μας. Επισημαίνεται ξανά ότι οι λουόμενοι δεν διατρέχουν κανέναν ιδιαίτερο κίνδυνο στις παραλίες. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεται η παρενόχληση ή και σίτιση του λαγοκέφαλου, σε περίπτωση που τον συναντήσει κάποιος, όπως άλλωστε ισχύει για κάθε άγριο είδος.

Καθώς το πρόβλημα εντείνεται, μπαίνει σε φάση προετοιμασίας για την πρακτική εφαρμογή του το πιλοτικό πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τη διαχείριση του τοξικού ψαριού. Υπενθυμίζεται ότι στις 25 Ιουνίου, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, προχώρησε στην ανακοίνωση επτά πρωτοβουλιών για τη στήριξη των Ελλήνων αλιέων έπειτα από συνάντηση που είχε με τους εκπροσώπους τους. Η τιμή θήρευσης, καθαρή αμοιβή για τους αλιείς, όπως ξεκαθάρισε ο κ. Σχοινάς, θα είναι 5,33 ευρώ το κιλό. Οι επαγγελματίες αλιείς θα συμμετέχουν στη στοχευμένη αλίευση του λαγοκέφαλου. Δεν προβλέπεται γενική αποζημιούμενη διαδικασία για ερασιτέχνες αλιείς. Σε κάθε περίπτωση, ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να καταναλώνεται. Οι επαγγελματίες θα αλιεύουν, θα εκφορτώνουν και θα παραδίδουν τις ποσότητες στα σημεία που θα υποδειχθούν από τις Περιφέρειες, με βάση τους όρους του εγκεκριμένου σχεδιασμού. Οι ποσότητες ανά αλιέα θα καταγράφονται, θα ζυγίζονται και θα πιστοποιούνται κατά την παράδοση. Με βάση αυτή την καταγραφή θα υπολογίζεται και η αμοιβή τους. Οι Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου καλούνται να εξειδικεύσουν τη διαδικασία συμμετοχής των αλιέων, τα σημεία παράδοσης, τον τρόπο πιστοποίησης των ποσοτήτων και την καταβολή της αμοιβής. Τα κόστη συντονισμού, μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης, συντήρησης, διαχείρισης και καταστροφής δεν βαραίνουν τον αλιέα. Προβλέπονται διακριτά στην πράξη και οργανώνονται από τους δικαιούχους, δηλαδή τις Περιφέρειες.

Η πράξη προβλέπει τη στοχευμένη αλίευση λαγοκέφαλου από επαγγελματίες αλιείς, τη συγκέντρωση των αλιευμένων ποσοτήτων σε συγκεκριμένα σημεία, την καταγραφή και ζύγισή τους, την προσωρινή ασφαλή αποθήκευση, τη μεταφορά και την τελική διαχείριση ή καταστροφή τους. Παράλληλα, προβλέπεται επιστημονική παρακολούθηση, ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της δράσης ως προς τη διαχείριση του πληθυσμού του λαγοκέφαλου και την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Ο στόχος είναι τριπλός: να περιοριστεί η πίεση που ασκεί ο λαγοκέφαλος στα θαλάσσια οικοσυστήματα, να στηριχθούν οι επαγγελματίες αλιείς που πλήττονται από την εξάπλωσή του και να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο, επιστημονικά αξιολογημένο μοντέλο διαχείρισης για ένα σοβαρό πρόβλημα των ελληνικών θαλασσών.

Στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η ανακοίνωση δέσμης μέτρων στήριξης των αλιέων από τον υπουργό Μαργαρίτη Σχοινά, εκλαμβάνεται ως το «πρώτο βήμα». Το σχέδιο θέλει -σε συνεργασία με τους επιστημονικούς φορείς- οι επαγγελματίες αλιείς να «εκπαιδευτούν» στο ψάρεμα του λαγοκέφαλου, ελέγχοντας τον πληθυσμό του σε μόνιμη βάση (αφού θεωρείται αδύνατο να εξαφανιστούν τα ψάρια αυτού του είδους). Η απάντηση είναι με την ανεύρεση χρήσεων του λαγοκέφαλου. Εάν προχωρήσει -που όλα δείχνουν πως έτσι θα γίνει- το πρόγραμμα του ΕΛΚΕΘΕ και του Δημόκριτου για την παραγωγή ιχθυάλευρου (χωρίς την τοξίνη, φυσικά) από τον λαγοκέφαλο, ενδέχεται να ανοίξει μια νέα αγορά. Καθώς τότε ιχθυοκαλλιέργειες θα μπορούσαν να αναλάβουν την «επιδότηση» των ψαράδων, αγοράζοντας το ιχθυάλευρο που θα φτιάχνεται από τους λαγοκέφαλους. Η λύση αυτή θα είναι «μ’ ένα σμπάρο… τρία τρυγόνια», αφού και θα παραμένει υπό έλεγχο και πίεση ο πληθυσμός του λαγοκέφαλου στα ελληνικά νερά από τη συνεχή εξαλίευσή του και θα υπάρχει κίνητρο αλλά και «σανίδα σωτηρίας» για τους επαγγελματίες αλιείς οι οποίοι περνούν δύσκολα λόγω της μείωσης του αριθμού των ψαριών και την αύξηση του κοστολογίου τους, αλλά και θα σταματήσει η υπεραλίευση άλλων ειδών που σήμερα βρίσκονται υπό πίεση. Το τελευταίο αποτελεί και διαρκή στόχο επιστημονικών φορέων που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το θαλάσσιο περιβάλλον του Αιγαίου, αφού κινδυνεύουν με εξαφάνιση τα περισσότερα είδη των «ντόπιων» ψαριών που αποτελούν τη διατροφή της Μεσογείου εδώ και περισσότερα από 3.000 χρόνια… Η υπεραλίευση έχει ευνοήσει την εξάπλωση του ξενικού είδους (και άλλων 1.000) στις ελληνικές θάλασσες, όπως και η θέρμανση των ωκεανών. Η σημερινή θερμοκρασία του Αιγαίου ευνοεί την αναπαραγωγή του λαγοκέφαλου, κάτι που δε συνέβαινε την περασμένη δεκαετία.

Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές καταγράφουν ολοένα και περισσότερα ξενικά είδη που προέρχονται από τις θερμές θάλασσες της Μέσης Ανατολής, του Περσικού Κόλπου, της Αραβικής Θάλασσας και της ευρύτερης περιοχής γύρω από το Στενό του Ορμούζ. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο λεγόμενος «Φαραώ Καρδινάλιος» (Apogonichthyoides pharaonis), (φωτογραφία κάτω) ένα μικρό ψάρι που θεωρείται από τα πιο επιτυχημένα μεταναστευτικά είδη της Ανατολικής Μεσογείου. Παρότι το όνομά του παραπέμπει στην αρχαία Αίγυπτο, η φυσική του κατανομή εκτείνεται σε μια τεράστια θαλάσσια περιοχή που περιλαμβάνει τον Περσικό Κόλπο, τα νερά του Ορμούζ, την Αραβική Θάλασσα και την Ερυθρά Θάλασσα. Από εκεί βρήκε τον δρόμο προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ακολουθώντας μια διαδρομή που τα τελευταία χρόνια έχουν ακολουθήσει δεκάδες είδη ψαριών. Θεωρείται ένα από τα πρώτα ξενικά είδη που πέρασαν στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Αν και δεν είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο, η επιτυχής εγκατάστασή του σε πολλές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τα θερμόφιλα είδη επεκτείνουν σταδιακά την παρουσία τους στις ελληνικές θάλασσες. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «Λεσσεψιανοί μετανάστες» για να περιγράψουν αυτά τα είδη, από το όνομα του Γάλλου μηχανικού Φερντινάν ντε Λεσέψ, ο οποίος κατασκεύασε τη Διώρυγα του Σουέζ. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν νέο θαλάσσιο διάδρομο που επέτρεψε σε οργανισμούς από τον Ινδικό Ωκεανό και τις θάλασσες της Αραβικής Χερσονήσου να εγκατασταθούν στη Μεσόγειο. Ο πιο γνωστός από όλους παραμένει ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus). Το συγκεκριμένο ψάρι δεν έχει φυσικούς εχθρούς στη Μεσόγειο, αναπαράγεται γρήγορα και περιέχει την εξαιρετικά επικίνδυνη τετροδοτοξίνη, ουσία που μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρα για τον άνθρωπο. Η παρουσία του έχει αλλάξει τις ισορροπίες σε πολλές περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των λεγόμενων «γερμανών» ή rabbitfish. Τα είδη Siganus rivulatus και Siganus luridus έχουν πλέον εγκατασταθεί μόνιμα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Πρόκειται για φυτοφάγα ψάρια που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φυκιών και μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά τα τοπικά θαλάσσια οικοσυστήματα. Ένα ακόμη είδος που παρακολουθούν οι ειδικοί είναι το Parupeneus forsskali, γνωστό και ως κόκκινο μπαρμπούνι της Ερυθράς Θάλασσας. Αν και δεν έχει προκαλέσει προβλήματα αντίστοιχα με εκείνα του λαγοκέφαλου, θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας βιολογικής πραγματικότητας που διαμορφώνεται στη Μεσόγειο. Η απάντηση βρίσκεται σε δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι η Διώρυγα του Σουέζ, η οποία λειτουργεί ως μόνιμος δίαυλος μετακίνησης θαλάσσιων οργανισμών. Ο δεύτερος είναι η κλιματική αλλαγή. Η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας καθιστά ολοένα και πιο φιλόξενες τις ελληνικές θάλασσες για είδη που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν στη Μεσόγειο. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η διαδικασία αυτή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Καθώς τα νερά της Ανατολικής Μεσογείου θερμαίνονται, όλο και περισσότερα τροπικά και υποτροπικά είδη αναμένεται να μετακινηθούν προς τα δυτικά, αλλάζοντας σταδιακά τη σύνθεση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ίσως λοιπόν ο λαγοκέφαλος να ήταν μόνο η αρχή. Ο «Φαραώ Καρδινάλιος» και οι υπόλοιποι θαλάσσιοι «μετανάστες» από τις θάλασσες γύρω από το Ορμούζ και την Αραβική Χερσόνησο δείχνουν ότι το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχονται σε μια νέα εποχή.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό μοντέλο πρόβλεψης, εντοπίζοντας τα τρία είδη ψαριών της Ερυθράς Θάλασσας που συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες να μεταναστεύσουν στο άμεσο μέλλον στα ταχέως θερμαινόμενα νερά της Μεσογείου. Όπως έκανε και ο λαγοκέφαλος. Μέσα από πρωτοποριακή στατιστική και οικολογική μοντελοποίηση, σε συνδυασμό με εκτεταμένες υποβρύχιες παρατηρήσεις, η επιστημονική ομάδα προέβλεψε ότι το αστεροειδές φουσκόψαρο (stellate puffer - Arothron stellatus), το μπαρμπούνι της Ερυθράς (cinnabar goatfish) και το κιτρινόστικτο κοκάλι (yellowspotted trevally) βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των πιθανών εισβολέων. Αν και το μοντέλο δεν μπορεί να προσδιορίσει τον ακριβή χρόνο της εισβολής, παρέχει ένα κρίσιμο εργαλείο προληπτικής διαχείρισης. Όπως εξήγησε ο καθηγητής Μπέλμακερ, η κατανόηση του μηχανισμού επιτρέπει στις αρχές να προετοιμαστούν αποτελεσματικά. Μέχρι αυτή τη στιγμή κανένα από τα τρία είδη δεν έχει εντοπιστεί στη Μεσόγειο ή στη Διώρυγα του Σουέζ. Κι όμως, δύο από αυτά απειλούν να αποσταθεροποιήσουν πλήρως τα τοπικά οικοσυστήματα, ενώ το τρίτο είναι άκρως τοξικό για τον άνθρωπο. Από τα εγκαίνιά της, η Διώρυγα του Σουέζ δεν διευκόλυνε μόνο το παγκόσμιο εμπόριο αλλά άνοιξε τον δρόμο για εκατοντάδες θαλάσσιους οργανισμούς, σε ένα φαινόμενο γνωστό ως λεσσεψιανή μετανάστευση. Εκτός από τα είδη που κολυμπούν αυτόνομα, πολλά ταξιδεύουν μέσα στις δεξαμενές έρματος των φορτηγών πλοίων, όπου αυγά και προνύμφες αναρροφώνται κατά τη διαδικασία σταθεροποίησης και απελευθερώνονται στα μεσογειακά λιμάνια. Την ίδια ώρα, η Ανατολική Μεσόγειος θερμαίνεται με ρυθμό διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Σήμερα, τα ξενικά είδη αντιστοιχούν στο 23% έως 44% του συνολικού πληθυσμού ψαριών στους ρηχούς υφάλους και στα εμπορικά αλιεύματα στα ανοικτά του Ισραήλ. Φυτοφάγα είδη όπως οι αγριόσαλπες έχουν αποψιλώσει υποθαλάσσια δάση φυκών, ενώ τα λεοντόψαρα έχουν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε το ισραηλινό υπουργείο Γεωργίας αναγκάστηκε να εκδώσει χιλιάδες άδειες ερασιτεχνικής αλιείας για τον περιορισμό τους.

Τα αποτελέσματα έρευνας έδειξαν ότι η ικανότητα επιβίωσης στα ρηχά νερά και η ευελιξία στον βιότοπο αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα. Ο ισχυρότερος προγνωστικός δείκτης ήταν η ανεξαρτησία των ψαριών από τους κοραλλιογενείς υφάλους. Επειδή η Μεσόγειος και η Διώρυγα του Σουέζ στερούνται τέτοιων σχηματισμών, τα είδη που δεν βασίζονται αποκλειστικά στα κοράλλια μπορούν να προσαρμοστούν ταχύτατα. Η έρευνα κατέρριψε επίσης την παγιωμένη αντίληψη ότι τα ξενικά είδη καταλαμβάνουν «κενές οικολογικές θέσεις», αποδεικνύοντας ότι διεκδικούν τους ίδιους ακριβώς πόρους, καταφύγια και τροφή με τα αυτόχθονα είδη, εντείνοντας κατακόρυφα τον ανταγωνισμό. Η απειλή από το αστεροειδές φουσκόψαρο εντοπίζεται στη θανατηφόρα τετροδοτοξίνη που περιέχει, η οποία προκαλεί παράλυση και αναπνευστική ανεπάρκεια σε περίπτωση κατανάλωσης. Το είδος αυτό διαθέτει εξαιρετικά ισχυρό ράμφος, καταστρέφοντας αλιευτικά εργαλεία και τρώγοντας αλιεύματα απευθείας από τα αγκίστρια και τα δίχτυα των επαγγελματιών ψαράδων. Το δεύτερο είδος, το μπαρμπούνι της Ερυθράς, ανασκάπτει την άμμο και τη λάσπη αναζητώντας ασπόνδυλα, μπαίνοντας σε άμεσο ανταγωνισμό με τις αυτόχθονες κουτσομούρες και τα μπαρμπούνια της Μεσογείου, τα οποία αποτελούν βασικό πυλώνα της εμπορικής αλιείας. Το τρίτο είδος, το κιτρινόστικτο κοκάλι, είναι ένας ταχύτατος θηρευτής ανοιχτής θαλάσσης που ξεπερνά σε μήκος το ένα μέτρο, καταναλώνοντας τεράστιες ποσότητες σαρδέλας και γαύρου, γεγονός που απειλεί την ισορροπία της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας. Μια ριζικότερη πρόταση αφορά την αποκατάσταση του υπεραλατικού φράγματος στις Πικρές Λίμνες κατά μήκος της διώρυγας, τα υψηλά επίπεδα αλατότητας των οποίων λειτουργούσαν παλαιότερα ως φυσικό εμπόδιο για τα τροπικά είδη πριν διαβρωθούν από τις διαδοχικές εκβαθύνσεις. Από την πλευρά των περιβαλλοντικών οργανώσεων, ο αναπληρωτής διευθυντής της οργάνωσης Zalul, Γιουβάλ Αρμπέλ, υπογραμμίζει ότι η προστασία της Μεσογείου προϋποθέτει ολιστική προσέγγιση με μείωση της ρύπανσης και των εκπομπών άνθρακα, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των αυτόχθονων ειδών απέναντι στις νέες αφίξεις.

Πηγή : https://www.in.gr/2026/07/11/greece/lagokefalos-202-erotapantiseis-gia-ti-diaxeirisi-tou-lagokefalou-meso-tou-programmatos-thireysis-tou/

https://www.protothema.gr/greece/article/1841286/shedio-kuprou-gia-ton-lagokefalo-epidotisi-gia-tin-exolothreusi-me-533-euro-to-kilo-kausi-alieumaton/AMP/

https://gr.euronews.com/my-europe/2026/06/24/kypros-oi-lagokefaloi-den-synistoyn-apeilh-gia-toys-loyomenoys-anakoinwse-to-tathe

https://www.tanea.gr/2026/06/18/greece/meta-ton-lagokefalo-efthase-kai-o-farao-kardinalios-apo-to-ormouz-ti-ginetai-epitelous-stis-ellinikes-thalasses/amp/

https://www.newsbomb.gr/ellada/story/1758255/poioi-einai-oi-epomenoi-lagokefaloi-ta-tria-eidi-psarion-pou-apeiloyn-na-eisvaloun-sti-mesogeio#google_vignette

Αγρόκτημα στην Ελλάδα : Το μέλλον της επιβίωσης των Ελλήνων και η ελπίδα του έθνους (Μέρος Β)

Η σημασία που έχει η πρωτογενής παραγωγή μιας χώρας είναι αναμφισβήτητη και η ευημερία, τουλάχιστον η υλική, εξαρτάται εν πολλοίς από αυτήν. Στην αρχαιότητα, κατά την οποίαν δεν υπήρχε η βιομηχανική ανάπτυξη όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, το βάρος για την επιβίωση έπεφτε πολύ περισσότερο στη γεωργία και τη κτηνοτροφία, αλλά και σε άλλες σχετικές επαγγελματικές ενασχολήσεις, όπως η αλιεία, η μελισσοκομία, η κυνηγετική. Είναι ίσως γνωστές στους περισσότερους οι Ομηρικές περιγραφές του περιβολιού του Λαέρτη στην Ιθάκη και πολύ περισσότερο του Αλκίνοου στη χώρα των Φαιάκων, που εμμέσως πλην σαφώς δείχνουν μια εξαιρετική επιμέλεια και αίσθηση ικανοποίησης και ηδυπάθειας. Είναι επίσης γνωστό το διδακτικό έπος του Ησιόδου «Έργα και Ημέρες», το οποίο αναφέρεται στις γεωργικές εργασίες και όχι μόνον. Εξαιρετικό επίσης ενδιαφέρον έχει η περιγραφή του «παραδείσου», του αγροκτήματος θα λέγαμε, του Κύρου, την οποία μας παρέχει ο Ξενοφών. Οι αρχαίοι Έλληνες και στον τομέα αυτόν έθεσαν τις βάσεις και τις κατευθύνσεις για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη παραγωγή και καλύτερη ποιότητα προϊόντων. Τα αρχαία συγγράμματα για τη γεωργία και τις συναφείς καλλιέργειες και δραστηριότητες είναι πάρα πολλά, αλλά δυστυχώς τα περισσότερα χάθηκαν στις πυρπολήσεις των βιβλιοθηκών τόσο της Αλεξανδρινής όσο και άλλων κατά τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες. Ωστόσο, και από τα ελάχιστα που διασώθηκαν μπορεί κανείς να διαμορφώσει γνώμη γι’ αυτά τα θέματα. Το πρώτο που θα πρέπει να καθοριστεί είναι ο στόχος, και αυτός είναι η αυτάρκεια. Το δεύτερο είναι η εύρεση των μέσων και των μεθόδων για την επίτευξη του στόχου. Σημαντικός παράγων για την αυτάρκεια είναι η ολιγάρκεια. Η υπερκατανάλωση και η σπατάλη είναι προφανές ότι οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Πλούσιος είναι, όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας, ο ολιγαρκής.

Σε μία Ευρώπη που αλλάζει ραγδαία, με την κλιματική κρίση, τη δημογραφική γήρανση και τις οικονομικές πιέσεις να επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητες, η γεωργία παραμένει ένας από τους πιο σταθερούς και καθοριστικούς πυλώνες της ζωής στην ύπαιθρο. Δεν πρόκειται απλώς για έναν παραγωγικό τομέα, αλλά για έναν σύνθετο μηχανισμό που συγκρατεί πληθυσμούς, στηρίζει τοπικές οικονομίες, διατηρεί πολιτιστικές παραδόσεις και δημιουργεί κοινωνικούς δεσμούς στις αγροτικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συμβολή της γεωργίας στην αγροτική ανάπτυξη υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της παραγωγής τροφίμων. Σε χιλιάδες χωριά και μικρές κοινότητες, η γεωργική δραστηριότητα λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στους ανθρώπους, ως εργαλείο οικονομικής επιβίωσης και ως φορέας πολιτιστικής ταυτότητας. Χωρίς αυτήν, μεγάλα τμήματα της ευρωπαϊκής υπαίθρου θα κινδύνευαν με ερήμωση. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, περίπου 8,7 εκατομμύρια άνθρωποι απασχολούνται άμεσα στη γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν σε αυτούς προστεθούν όσοι εργάζονται στην αγροδιατροφική αλυσίδα, στις μεταφορές, στη μεταποίηση και στο εμπόριο τροφίμων, γίνεται σαφές ότι ο αγροτικός τομέας αποτελεί βασικό μοχλό οικονομικής δραστηριότητας στις αγροτικές περιοχές. Η γεωργία στηρίζει το τοπικό εισόδημα, τροφοδοτεί μικρές επιχειρήσεις και ενθαρρύνει επενδύσεις. Παράλληλα, λειτουργεί ως βάση για την ανάπτυξη συμπληρωματικών δραστηριμα κοινωνικών σχέσεων που ενισχύει τη συνοχή και την αλληλεγγύη. Σε αντίθεση με τις μεγάλες αστικές περιοχές, η ύπαιθρος βασίζεται συχνά σε άτυπα δίκτυα αλληλοβοήθειας, τα οποία έχουν τις ρίζες τους στην αγροτική ζωή. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος της οικογενεια[1]κής γεωργίας. Οι μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις συγκρατούν τον πληθυσμό στον τόπο του, μεταφέρουν γνώσεις και εμπειρία από γενιά σε γενιά και διατηρούν ζωντανή τη συλλογική μνήμη των αγροτικών κοινωνιών. Η παρουσία τους συμβάλλει στην αντιμετώπιση της εγκατάλειψης της υπαίθρου και στη διατήρηση της κοινωνικής ισορροπίας.

Η γεωργία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον πολιτισμό της ευρωπαϊκής υπαίθρου. Παραδοσιακές καλλιεργητικές πρακτικές, τοπικές ποικιλίες, εορτές που ακολουθούν τον αγροτικό κύκλο και προϊόντα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης συνθέτουν ένα πολιτιστικό μωσαϊκό μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα τοπικά τρόφιμα – από τα τυριά και τα κρασιά μέχρι το ελαιόλαδο και τα αλλαντικά – δεν είναι απλώς εμπορεύματα. Αποτελούν φορείς ταυτότητας και ιστορίας, προσελκύοντας επισκέπτες που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες. Ο αγροτουρισμός, που βασίζεται σε αυτήν ακριβώς τη σύνδεση γεωργίας και πολιτισμού, εξελίσσεται σε σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης για πολλές αγροτικές περιοχές. Η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους φέρνουν τη γεωργία αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις. Η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα υπογραμμίζει τη σημασία της βιώσιμης διαχείρισης του νερού για το μέλλον της υπαίθρου. Η γεωργία είναι ταυτόχρονα από τους τομείς που πλήττονται περισσότερο και από εκείνους που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη λύση. Η υιοθέτηση σύγχρονων πρακτικών, όπως η γεωργία ακριβείας, η εξοικονόμηση νερού και οι λύσεις βασισμένες στη φύση, μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών και να δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες. Η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, οι πιέσεις του διεθνούς ανταγωνισμού και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δοκιμάζουν την αντοχή των αγροτικών κοινωνιών. Στη σημερινή Ελλάδα είναι προφανές ότι όσοι κυβέρνησαν και κυβερνούν αυτόν τον τόπο δεν έδωσαν τη δέουσα προσοχή ούτε στη γεωργία ούτε στην κτηνοτροφία ούτε στις άλλες σχετικές με την πρωτογενή παραγωγή ενασχολήσεις. Και το αποτέλεσμα είναι η σε μεγάλο βαθμό ερήμωση της υπαίθρου και της καλλιεργήσιμης γης και βέβαια η χαμηλή σχετικά παραγωγικότητα της καλλιεργήσιμης γης. Το γεγονός ότι ολόκληρες περιοχές, όπως της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου, για να αναφέρουμε τις πιο προβληματικές, η ερήμωση της υπαίθρου είναι εμφανέστατη, δεν είναι τυχαίο γεγονός. Παρ’ όλα αυτά, η γεωργία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής ζωής στην ύπαιθρο. Η επένδυση στη βιωσιμότητα, στη γνώση και στη συνεργασία μπορεί να μετατρέψει τις προκλήσεις σε ευκαιρίες. Η γεωργία, όταν αντιμετωπίζεται ως πολυλειτουργικός τομέας, έχει τη δύναμη να κρατήσει ζωντανές τις αγροτικές περιοχές και να διασφαλίσει ένα πιο ισορροπημένο μέλλον για την Ευρώπη.

Για να επιτύχει βέβαια τους στόχους της η γεωργία σήμερα, απαιτείται υψηλού επιπέδου ειδική εκπαίδευση και τεχνογνωσία ανάλογη με το προϊόν που καλλιεργείται, συνδρομή από γεωπόνους όχι απλώς θεωρητική, αλλά πρακτική, στο χωράφι, σύγχρονες μέθοδοι καλλιέργειας για αύξηση της παραγωγής και βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, και –ιδιαίτερα για την πατρίδα μας– κατάλληλα μέτρα από τους κυβερνώντες για ενθάρρυνση των νέων να ασχοληθούν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες και βέβαια η στήριξη όσων ασχολούνται ήδη με αυτά τα επαγγέλματα. Τέτοια μέτρα είναι η πλήρης απαλλαγή των νέων που επιθυμούν να ασχοληθούν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία, τη μελισσοκομία, τη βοτανολογία, την κηπουρική, την ανθοκομία κλπ. από τη φορολογία, εφόσον εγκατασταθούν σε περιοχές της υπαίθρου, όπως αυτές που αναφέραμε, και η παραχώρηση δωρεάν του σχετικού εξοπλισμού, η μείωση του κόστους παραγωγής (π.χ. φτηνή ενέργεια), ταχείες αποζημιώσεις σε περιπτώσεις καταστροφής των καλλιεργειών τους ή των επιχειρήσεών τους από φυσικά αίτια κ.ά. και η με κάθε τρόπο ενθάρρυνση της μεταποίησης όσων γεωργικών προϊόντων πλεονάζουν ή η υποστήριξη των εξαγωγών από τους κυβερνώντες.

Πηγή : https://www.ypaithros.gr/i-georgia-os-themelio-koinonikis-kai-oikonomikis-zois-stin-evropaiki-ypaithro/

https://lastpoint.gr/i-georgia-kai-ktinotrofia-themelio-tis-oikonomias-mas/

Αγρόκτημα στην Ελλάδα : Το μέλλον της επιβίωσης των Ελλήνων και η ελπίδα του έθνους (Μέρος Α)

Η οικονομική κρίση έχει ήδη αναδείξει ως μια βασική αιτία της το μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθήθηκε στην χώρα τις τελευταίες δεκαετίες και το οποίο οδήγησε στην παραγωγική αποδιάρθρωση, στη βύθιση του πρωτογενή τομέα, στην εκτίναξη του εμπορικού ελλείμματος, στην αύξηση της εξάρτησης από τις αυξανόμενες εισαγωγές. Για τη γεωργία το ζήτημα παίρνει ευρύτερες διαστάσεις, αφού αφορά την ικανότητα διατροφής του πληθυσμού, την αποφυγή τελικά μιας επισιτιστικής κρίσης. Ειδικά το ζήτημα της διατροφικής αυτάρκειας αναδεικνύεται σε μείζον λόγω: α) της διαρκούς οικονομικής αιμορραγίας της χώρας λόγω του ελλείμματος στο ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων, β) της αδυναμίας διαμόρφωσης οποιασδήποτε ανεξάρτητης πολιτικής, αν δεν αντιμετωπιστεί η αγροδιατροφική εξάρτηση, γ) των έντονων διακυμάνσεων των διεθνών τιμών των τροφίμων και στις οποίες αδυνατεί μια χώρα να παρέμβει όταν τα εισάγει. Το ζήτημα αυτό το κατανοεί πλέον o περισσότερος κόσμος, όταν αναρωτιέται πώς μπορεί να υπάρχει άλλη πορεία για τη χώρα, χωρίς να είμαστε παραγωγικοί;

Η ανεξέλεγκτη εισαγωγή αγροτικών προϊόντων στη χώρα αποτυπώνει την πλήρη αποδιοργάνωση του αγροτικού τομέα, ως συνέπεια των συνεχών αντιαγροτικών μεταρρυθμίσεων της ΚΑΠ, της φιλελευθεροποίησης της αγροτικής οικονομίας και της κατάργησης των όποιων περιορισμών στις εισαγωγές. Η οικονομική αιμορραγία δεν σταματά, όμως, εδώ. Στον τομέα των εισροών (αγροτικά εφόδια, μηχανήματα, λιπάσματα, ζωοτροφές, σπόροι) διαρκώς εδραιώνεται η κυριαρχία των πολυεθνικών. Συμπερασματικά, η ελληνική γεωργία, και ειδικά οι μικρομεσαίοι αγρότες, βρίσκεται σε πορεία κατάρρευσης, εγκλωβισμένη στις αντιαγροτικές κατευθύνσεις της ΚΑΠ (που εκφράζει τους συμβιβασμούς και τα συμφέροντα των ισχυρών χωρών της Ε.Ε. στον ΠΟΕ), ανοχύρωτη απέναντι στα φθηνά τρόφιμα που παράγονται με υπερεκμετάλλευση της εργατικής δύναμης ή των εξαθλιωμένων αγροτών σε τρίτες χώρες και των υπερ-εντατικοποιημένων μορφών καλλιέργειας, πλήρως εκτεθειμένη στα διεθνή καρτέλ του αγροδιατροφικού τομέα και στη χρηματιστικοποιημένη γεωργία (πρώτες ύλες και τρόφιμα).

Αν στόχος της γεωργίας είναι η κάλυψη των διατροφικών αναγκών του πληθυσμού, τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στο ζήτημα της «τυπικής» αυτάρκειας σε τρόφιμα αλλά και το κατά πόσο αυτά μπορούν να φτάσουν στο οικογενειακό τραπέζι. Είναι γνωστή η ψαλίδα μεταξύ των τιμών παραγωγού και της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής με την παρεμβολή πολλών μεσαζόντων. Ο παραγωγός αμείβεται φθηνά και ο καταναλωτής πληρώνει ακριβά. Αυτή η διαφορά σε συνθήκες κρίσης μπορεί να είναι ολέθρια, τόσο για τον παραγωγό όσο και για τον καταναλωτή. Από τη μια το αυξανόμενο κόστος καλλιέργειας και η χαμηλή ζήτηση οδηγούν σε μείωση των τιμών παραγωγού, με κίνδυνο να ενταθούν οι τάσεις εγκατάλειψης και υποκαλλιέργειας και από την άλλη ο καταναλωτής, με διαλυμένο το εισόδημα, αδυνατεί να προμηθευτεί βασικά διατροφικά αγαθά. Η αναγνώριση των δυσκολιών και της ζημιάς που έχει επιφέρει η εδώ και τρεις δεκαετίες αναδιάρθρωση-αποδιάρθρωση της ελληνικής γεωργίας, δεν οδηγεί φυσικά στην αντίληψη της ψωροκώσταινας και του ραγιαδισμού, ούτε σημαίνει ότι είναι αδύνατη μια διαφορετική πορεία. Αντίθετα, οφείλουμε να εντοπίσουμε τον κρίσιμο ρόλο που έχει η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, για να ξεφύγουμε από την εξάρτηση και την απομύζηση. Ειδικά εάν κάτω από την κινητοποίηση του λαϊκού παράγοντα οδηγηθούμε σε μια πορεία ρήξεων με την τρόικα και το διευθυντήριο των Βρυξελλών, τότε η παραγωγική ανασυγκρότηση με στόχο η οικονομία μας να σταθεί στα πόδια της και να καλυφθούν οι επισιτιστικές ανάγκες του πληθυσμού θα βρεθεί στην ημερήσια διάταξη και θα είναι -πιθανόν- όρος ύπαρξης της όποιας μεταβατικής νέας κατάστασης.

Η αναγκαία ανασυγκρότηση της αγροτικής οικονομίας προϋποθέτει ένα συνδυασμό πολιτικών με στοιχεία εθνικού σχεδιασμού, προστασίας της εγχώριας παραγωγής και ανάπτυξης (ειδικά της κτηνοτροφίας) με μοχλό τους μικρομεσαίους παραγωγούς, και κεντρικό στόχο την αυτάρκεια αγροτικών προϊόντων και την κάλυψη των διατροφικών αναγκών ολόκληρου του πληθυσμού. Παράλληλα, θα παίξουν σημαντικό ρόλο νέες αναγκαίες δομές στον αγροτικό χώρο με χαρακτηριστικά αποκέντρωσης και τοπικοποίησης, αλλά και μια νέα συλλογική-συνεταιριστική συνείδηση και οργάνωση. Θα απαιτηθεί στράτευση/αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού της χώρας (που αυτή τη στιγμή βρίσκεται απαξιωμένο) στην παραπάνω κατεύθυνση με ταυτόχρονη αναβάθμιση των ερευνητικών ιδρυμάτων και αξιοποίηση της εμπειρίας και της γνώσης των ανθρώπων του χωραφιού. Θα πρέπει να οικοδομηθεί μια νέα προσέγγιση-σχέση του παραγωγού με το προϊόν που παράγει και με τον καταναλωτή για τον οποίο προορίζεται. Τα παραπάνω μπορούν να εφαρμοστούν, βεβαίως, μόνο με μια πολιτική ρήξεων με την ΚΑΠ, σε συνδυασμό με αλλαγές και στην υπόλοιπη οικονομία (εθνικοποιήσεις, τράπεζες, ενέργεια κ.λπ.) και εντασσόμενες σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την πολιτική, οικονομική και κοινωνική διέξοδο της χώρας.

Πηγή : https://ardin-rixi.gr/archives/4190

Οι παγκόσμιοι κατακλυσμοί στην παγκόσμια και ελληνική ιστορία

Ένας από τους μύθους που διηγείται ο Ησίοδος στο πρώτο μέρος είναι αυτός των γενών: πέντε γένη ή είδη ανθρώπων διαδέχονται στη διάρκεια του χρόνου το ένα το άλλο σε μια πορεία σταδιακής κατάπτωσης. Τα τέσσερα από τα γένη αντιστοιχούν σε ισάριθμα μέταλλα (χρυσός, άργυρος, χαλκός, σίδηρος). Πριν από το τελευταίο όμως παρεμβάλλεται ένα επιπλέον γένος, για να ενταχθούν σ᾽ αυτό οι ήρωεςπου σύμφωνα με τους μύθους των Ελλήνων πολέμησαν στη Θήβα και στην Τροία. Τα σημάδια της φθίνουσας πορείας του ανθρώπινου γένους εντοπίζονται κάθε φορά στον βαθμό της ηθικής κατάπτωσης, της πρόωρης γήρανσης και της άδοξης μεταθανάτιας ζωής.

Χρυσό πρωτόπλασαν το γένος των βροτών ανθρώπων οι αθάνατοι του Ολύμπου. Στην εποχή του Κρόνου, όταν εκείνος δέσποζε στον ουρανό, ζούσαν κι εκείνοι σαν θεοί· ο νους τους ξέγνοιαστος, πάθη και συμφορές μακριά τους, μήτε τα μαύρα γηρατειά τους άγγιζαν· άφθαρτοι κι αναλλοίωτοι,πόδια και χέρια, στις χαρές δοσμένοι, κι ό,τι κακό έμενε απ᾽ έξω. Ακόμη κι όταν πέθαιναν, ήταν ο θάνατός τους ύπνος που τους δάμαζε, κι είχανε όλα τα καλά δικά τους· χωράφια γόνιμα τους έδιναν καρπό από μόνα τους, μεγάλη κι άφθονη σοδειά· κι εκείνοι πράοι, ησυχασμένοι σε έργα ευχάριστα, ευλογημένοι με τα πολλά αγαθά τους. Κι όταν με τον καιρό της γης το χώμα σκέπασε τούτο το γένος, έγιναν επιχθόνια πνεύματα, αγνά, καλόγνωμα, να διώχνουν το κακό, φύλακες των θνητών ανθρώπων. Αυτοί φυλάν το δίκιο, αυτοί αποτρέπουνε τα ανόσια έργα· κυκλοφορούν, ντυμένοι την ομίχλη, σ᾽ όλη την οικουμένη, πηγή ευτυχίας και πλούτου - τέτοια βασιλική τιμή τους έλαχε. Μετά, δεύτερο γένος, πολύ χειρότερο, αργυρό έπλασαν οι θεοί του Ολύμπου· σε τίποτε δεν έμοιαζε με το χρυσό, μήτε στην όψη μήτε και στο φρόνημα. Έπρεπε το παιδί να μείνει κολλημένο στην καλή του μάνα, χρόνια εκατό· να το ταΐζει και να το νταντεύει, κι αυτό να παίζει μες στο σπίτι -μεγάλο, αφύσικο μωρό. Αλλά, κι όταν περνούσανε στην ήβη, κόντευαν πια στην ανθηρή τους νιότη, ζούσαν ελάχιστα, δυστυχισμένοι με τον λίγο χρόνο τους και το λειψό μυαλό τους. Γιατί δεν είχαν σθένος να αντισταθούν στη μεταξύ τους βία, στην αμοιβαία αλαζονεία τους· καν δεν τιμούσαν τους θεούς, μήτε και δέχονταν να θυσιάσουν στους αγνούς βωμούς, όπως το ορίζει η τάξη των ανθρώπων, όπου κι αν κατοικούν. Γι᾽ αυτό ο Κρονίδης Δίας τους έκρυψε από θυμό, που δεν σεβάστηκαν τις οφειλές τους στους μάκαρες ολύμπιους θεούς. Και μόλα ταύτα, όταν της γης το χώμα κάλυψε κι αυτό το γένος, τους είπαν μάκαρες θνητούς του κάτω κόσμου, έστω και δεύτερης σειράς -κάποια τιμή κι αυτούς τους συνοδεύει.

Ύστερα ο Δίας‒πατέρας έφτιαξε τρίτο γένος των βροτών ανθρώπων, χάλκινο, που να μη μοιάζει στο ασημένιο πουθενά· φράξινο, ανελέητο, φριχτό. Άλλο δεν είχαν στο μυαλό τους πάρεξ τα υπερφίαλα έργα του πολέμου, βαριά σε στεναγμούς· στάρι δεν έτρωγαν κι ήταν σκληρή η καρδιά τους σαν το ατσάλι. Άπιαστοι κι άγριοι, υπερδύναμοι, με χέρια ανίκητα που φύτρωναν στους ώμους, πάνω σε μέλη στιβαρά. Χάλκινα τα όπλα, χάλκινα τα σπίτια τους, δούλευαν μόνον τον χαλκό -δεν είχε ακόμη εφευρεθεί ο μαύρος σίδηρος. Κι αφού απ᾽ τα ίδια τους τα χέρια ξεκληρίστηκαν, κατέβηκαν στον σκοτεινό, άραχλο δόμο του Άδη, ανώνυμοι. Όσο κι αν ήταν τρομεροί, τους εξαφάνισε μαύρος ο χάρος, κι άφησαν πίσω τους το φως, τη λάμψη του ήλιου. Όταν με τον καιρό το χώμα κάλυψε κι αυτό το γένος, έπλασε γένος τέταρτο στη σιτοφόρο γη ο Κρονίδης Δίας, πιο δίκαιο κι αντρειωμένο· το θείο γένος των ηρώων που λέγονται κι ημίθεοι, την προηγούμενη από μας γενιά, να ζουν στην άπειρη οικουμένη. Αλλά κι αυτούς τους χάλασε ολέθριος πόλεμος, κακόφωνη σφαγή· άλλους εκεί μπροστά στη Θήβα την επτάπυλη, χώρα του Κάδμου, έτσι που μεταξύ τους μάχονταν ποιος θα κερδίσει βόδια και πρόβατα του Οιδίποδα· άλλους ο πόλεμος τους έφερε στην Τροία, με τα καράβια τους περνώντας πάνω απ᾽ το μέγα κύμα της θαλάσσης, για χάρη της καλλίκομης Ελένης. Όπου τους πιο πολλούς στο χώμα τους παράχωσε το τέλος του θανάτου. Σε κάποιους όμως έδωσε τη χάρη ο Κρονίδης Ζευς να μείνουν πέρα απ᾽ τους ανθρώπους· σαν αγαθός πατέρας τούς κατοίκισε στα πέρατα του κόσμου, κι εκεί, με δίχως λύπη στην ψυχή τους, κατοικούν στις Νήσους των Μακάρων, πλάι στις ροές του Ωκεανού, του βαθυστρόβιλου, ήρωες ευτυχείς· που τους προσφέρει τρεις φορές η σιτοφόρα γη τον χρόνο ώριμους και γλυκούς καρπούς, σαν μέλι. Άμποτε να μη ζούσα εγώ σ᾽ αυτήν την πέμπτη γενεά, με τους ανθρώπους της· καλύτερα να ᾽χα πεθάνει πιο μπροστά ή να γεννιόμουν ύστερα. Γιατί έφτασε τώρα η ώρα του γένους του σιδήρου. Μήτε τη μέρα θα απολείψουν κάματος και πόνος μήτε τη νύχτα η φθορά τους θα κοπάσει· τους περιμένουν μέριμνες βαριές, θεόσταλτες, μόλο που κάποτε θα σμίγει και σ᾽ αυτούς καλό με το κακό. 

Ο Δίας όμως θα αφανίσει κι αυτό το γένος των βροτών· όταν τα νήπια θα γεννιούνται με κροτάφους γκρίζους· ούτε ο γονιός θα μοιάζει του παιδιού του μήτε και τα παιδιά με τους γονείς· ο ξένος στον φιλόξενο, ο σύντροφος στον σύντροφο μήτε κι ο αδελφός στον αδελφό δεν θα ᾽ναι φίλος πια, που ήταν άλλοτε ο κανόνας. Θα τους καταφρονούν τους γέροντες γονείς οι απόγονοί τους, θα τους χλευάζουν ξεστομίζοντας λόγια βαριά, άσπλαχνοι, ανίδεοι μπροστά στον φόβο του θεού σ᾽ εκείνους που τους γέννησαν, όταν γεράσουν, δεν θα αποδώσουν τα τροφεία τους· καμιά αρετή ευορκίας, δικαιοσύνης, καλοσύνης· αντίθετα, θα δείχνουν την εκτίμησή τους σ᾽ όποιον θα πράξει το κακό· το δίκιο καθενός η δυνατή γροθιά· θα λείψει κι η ντροπή· θα βλάφτει ο τιποτένιος τον καλύτερό του, με δόλια λόγια ξεγελώντας τον, και θα ορκίζεται αποπάνω· ο φθόνος μόνον θα συντροφεύει τους ανθρώπους μες στη συμφορά τους κακόγλωσσος, χαιρέκακος, μνησίκακος. Και τότε προς τον Όλυμπο, μακριά από πλατείες και δρόμους, καλύπτοντας με τον λευκό τους πέπλο την ωραία θωριά τους, εγκαταλείποντας για πάντα τους ανθρώπους, θα φύγουν και θ᾽ ανέβουν στον κόσμο των θεών η Αιδώς κι η Νέμεση. Ό,τι θα μείνει, θα ᾽ναι μόνο βάσανα πικρά, κλήρος για τους απόκληρους βροτούς, δεν θα υπάρξει στα δεινά τους σωτηρία καμιά.

Κατακλυσμός: «Η ραγδαία βροχή που συνήθως προκαλεί πλημμύρες. Στις θρησκευτικές ή μυθολογικές παραδόσεις ορισμένων λαών, συνεχείς και δυνατές βροχές που πλημμύρισαν τη γη και απείλησαν με αφανισμό το ανθρώπινο γένος». Όταν μία λαϊκή, θρησκευτική και εθνική παράδοση απαντάται στα πλέον διαφορετικά μεταξύ τους σημεία του πλανήτη, σημαίνει ότι πίσω από το «μυθολογικό» της πέπλο κρύβεται ένα υπόστρωμα αληθείας. Ότι δηλ. κάτω από τον «μύθο» (το «παραμύθι») υπάρχει ένα αναμφισβήτητο ιστορικό γεγονός, το οποίο με την πάροδο των αιώνων ήταν φυσικό να διαστρεβλωθεί, να διογκωθεί ή να παραφθαρεί. Η βάση όμως του συμβάντος, ο κεντρικός του πυρήνας, παραμένει αναλλοίωτος, έστω και αν χάνεται πίσω στα βάθη του πανδαμάτορος χρόνου και σήμερα μας είναι γνωστό μέσα από λαϊκές δοξασίες και φολκλορικές καταστάσεις. Ένα από τα εν λόγω μυθιστορικά γεγονότα, που συνέβησαν πριν από πολλούς αιώνες και χιλιετίες, αλλά που διασώζονται στη συλλογική μνήμη των λαών του κόσμου τούτου, μέσα από μύθους και άλλες θρησκευτικές ή τοπικές ιστορίες, είναι ο μεγάλος κατακλυσμός. Το φοβερό εκείνο γεγονός, το οποίο απείλησε την ανθρωπότητα με εξαφάνιση, αλλά καταγράφτηκε στις κατά τόπους λαϊκές παραδόσεις του πλανήτη μας. Θα λέγαμε μάλιστα καλύτερα ότι επρόκειτο όχι μόνο για ΕΝΑΝ, αλλά για ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ κατακλυσμούς, εάν ληφθεί υπ’ όψιν η ελληνική μυθολογική παράδοση και μερικά ακόμη σημαντικά στοιχεία… Οι Έλληνες διέσωσαν στη μυθολογική τους παράδοση τρεις κατακλυσμούς: του Ωγύγου, του Δευκαλίωνα και του Δαρδάνου. Και οι τρεις αυτοί κατακλυσμοί, με τις ανείπωτες φυσικές συμφορές που προξένησαν, προκάλεσαν τεράστιες ιστορικές αλλαγές και έθεσαν τέλος σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους, φέρνοντας κάθε φορά μια Νέα Εποχή πάνω στον πλανήτη. Είθισται άλλωστε, όπως λένε οι γνωρίζοντες καλά την «τέχνη» και τα μυστικά της περίφημης Απόκρυφης Γεωπολιτικής, ο κόσμος μας να περνάει από τη μια γενική εποχή σε μια άλλη μέσα από φοβερά και τρομερά καταστρεπτικά γεγονότα, τα οποία είναι είτε όλεθρος μέσω του νερού (κατακλυσμός) είτε καταστροφή μέσα από φωτιά (ολοκαύτωμα). 

Ο πρώτος χρονικά κατακλυσμός που καταγράφτηκε στην ελληνική μυθολογία είναι ο Ωγύγιος κατακλυσμός, ή κατακλυσμός του Ωγύγου. Έλαβε την ονομασία του από τον τότε βασιλέα των Αθηνών, τον Ώγυγο, ο οποίος στην πραγματικότητα δέσποζε επί ολόκληρης της ιερής περιοχής της Αττικοβοιωτίας. «Ώγυγος» σύμφωνα με την ετυμολογική ανάλυση της πανάρχαιας ρίζας της λέξεως, σημαίνει «εκείνον που είναι πολύ αρχέγονος». Ο μέγας Έλληνας φιλόσοφος Πλάτων κατέγραψε στο βιβλίο του «Νόμοι» ότι ο κατακλυσμός αυτός συνέβη περίπου 10.000 χρόνια πριν την εποχή του (ο Πλάτων έζησε τον 5ο με 4ο αιώνα π.Χ.). Σε ένα άλλο του δε έργο, τον «Κριτία», ανέφερε ότι ο ως άνω κατακλυσμός υπήρξε «ο μεγαλύτερος όλων». Έγινε με επίκεντρο την Αττική, που την διέλυσε εντελώς και τελικά το βασίλειο των Αθηνών αναδιοργανώθηκε πολύ αργότερα με τον θρυλικό βασιλέα Κέκροπα, που ήταν μισός άνθρωπος και μισό φίδι… Ύστερα έχουμε τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, ο οποίος είναι και ο γνωστότερος αρχαιοελληνικός κατακλυσμός για δύο λόγους: α) διότι διαδόθηκε περισσότερο από τους άλλους μέσα από την ελληνική μυθολογία και β) διότι μοιάζει περισσότερο από κάθε άλλον (σχεδόν ταυτίζεται) με τον εβραϊκό κατακλυσμό του Νώε, τον γνωστό μέσα από την Παλαιά Διαθήκη. Τον καταγράφει λεπτομερώς ο Απολλόδωρος στη «Βιβλιοθήκη» του και αναφέρεται στην απόφαση του Δευκαλίωνα (γιου του Προμηθέα) να φτιάξει ένα πλοιάριο-«κιβωτό», προκειμένου να σωθεί από την οργή του θεού Δία που είχε αποφασίσει να καταστρέψει το διεφθαρμένο ανθρώπινο γένος με κατακλυσμό. Στο πλοιάριο επιβιβάστηκε και η γυναίκα του Δευκαλίωνα, η Πύρρα, και τελικά αφού περιφερόταν μέσα στα ύδατα επί εννέα μέρες και εννέα νύχτες, εν τέλει όταν κόπασε η πλημμύρα, το πλοιάριο προσάραξε ψηλά στο όρος Παρνασσός. Όταν σταμάτησε λοιπόν η καταιγίδα και υποχώρησαν τα νερά, το ζεύγος (οι μόνοι που επιβίωσαν από τον κατακλυσμό) κατέβηκε στη γη και ο Δευκαλίωνας με την Πύρρα άρχισαν να πετάνε πίσω τους πέτρες (λας) που μετατρέπονταν σε ανθρώπους (λαός). Γιος τους, ο Έλλην.  Τέλος, ο κατακλυσμός του Δαρδάνου που περιγράφεται επίσης από την ελληνική μυθολογία (από τον Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα), έγινε όταν «έσπασε» το φράγμα των Στενών που διαχώριζε τον Εύξεινο Πόντο από το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου και πλημμύρισε ολόκληρος ο αιγαιακός χώρος, που έως τότε ήταν ξηρά! Έτσι δημιουργήθηκαν τα Δαρδανέλλια (εκ του «Δάρδανος»), ενώ η γη του Αιγαίου, όπου δέσποζε το περίφημο Αιγαίον όρος, μετατράπηκε σε λιμνοθάλασσα, με τα σημερινά νησιά να είναι οι άλλοτε κορυφές των βουνών του. Ο Δάρδανος, που είχε φύγει από την Αρκαδία για να ιδρύσει μια αποικία στο βόρειο Αιγαίο πέλαγος (ή Θρακικό πέλαγος), κατέφυγε πάνω στο βουνό μαζί με την οικογένειά του για να σωθεί από τον κατακλυσμό και, μετά την καταστροφή, δημιούργησε εκεί τη νήσο της Σαμοθράκης. Εγγονός του ήταν ο Τρως, ο οποίος έχτισε την Τροία κοντά στα μικρασιατικά παράλια και της έδωσε και το όνομά του… 

Η εβραϊκή εθνοθρησκευτική παράδοση καταγράφει τον πλέον γνωστό κατακλυσμό του πλανήτη, που είναι ο περίφημος κατακλυσμός του Νώε. Πρόκειται για την εβραϊκή εκδοχή του μύθου του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα της ελληνικής παράδοσης. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Γένεσις» της Παλαιάς Διαθήκης και αναφέρει ότι ο Θεός, βλέποντας τον κόσμο να αμαρτάνει, μετάνιωσε για τη δημιουργία Του και αποφάσισε να αφανίσει με πλημμύρα κάθε ζωντανό ον της Γης. Πρόσταξε όμως τον Νώε, τον μοναδικό ευσεβή άνθρωπο των αμαρτωλών εκείνων καιρών, να κατασκευάσει μία κιβωτό, για να σώσει την οικογένειά του, αλλά και ένα ζευγάρι από κάθε ζώο της Γης. Μετά από 40 μέρες φοβερής βροχής, τελικά η κιβωτός του Νώε προσάραξε πάνω σε ένα βουνό (μάλλον το όρος Αραράτ της Ανατολής). Ύστερα ο Θεός υποσχέθηκε πως δεν θα κατέστρεφε ποτέ πια τη Γη με νερό… Στο περιβόητο βαβυλωνιακό Έπος του Γκιλγκαμές γίνονται προς το τέλος του έργου αναφορές στον μεσοποταμιακό μύθο του κατακλυσμού. Κεντρικός ήρωας είναι ο Γκιλγκαμές, ο οποίος έμαθε ότι οι θεοί ετοίμαζαν να καταστρέψουν τον κόσμο με μία μεγάλη πλημμύρα και γι’ αυτόν τον λόγο κατασκεύασε μια μεγάλη κιβωτό για να σώσει την οικογένειά του, τα ζώα του, την περιουσία του και τους φίλους του. Μετά τον κατακλυσμό οι θεοί, μετανιωμένοι για την πράξη τους, κατέστησαν τον Γκιλγκαμές αθάνατο. Είναι φανερό ότι ο κατακλυσμός αυτός παρουσιάζει τρομερές ομοιότητες με τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και με εκείνον του Νώε, συνεπώς οι τρεις αυτές παραδόσεις (ελληνική, εβραϊκή και βαβυλωνιακή) περιγράφουν το ίδιο φοβερό ιστορικό γεγονός. Ο κατακλυσμός υπάρχει καταγεγραμμένος και στην ινδική παράδοση. Σύμφωνα με τις Βέδες (τους ιερούς ύμνους) που αφορούν το ψάρι Μάτσγια, το οποίο ήταν η πρώτη ενσάρκωση («αβατάρα») του θεού Βισνού, ο μονάρχης Μανού έπλενε τα χέρια του σε ένα ποτάμι, όταν ξαφνικά ένα ψάρι πήδηξε μέσα στη χούφτα του εκλιπαρώντας τον να του σώσει τη ζωή. Ο Μανού το τοποθέτησε σε ένα βάζο, αλλά το ψάρι μεγάλωνε διαρκώς, ώστε στο τέλος ο μονάρχης αναγκάστηκε να το ρίξει μέσα στον ωκεανό! Τότε το ψάρι τον προειδοποίησε πως σε μία εβδομάδα ένας κατακλυσμός θα αφανίσει τη ζωή. Ο Μανού γρήγορα έφτιαξε μία βάρκα που τον έσωσε όταν ήρθε η καταιγίδα και η οποία τελικά προσάραξε ψηλά στην κορυφή ενός βουνού. Έτσι, ο Μανού σώθηκε μαζί με τους «σπόρους της γης», με τους οποίους επανέφερε τη ζωή πάνω στον πλανήτη. Φανερή και εδώ η ομοιότητα με τους προηγούμενους θρύλους των Ελλήνων, των Εβραίων και των Μεσοποτάμιων. 

Ακόμη και η σκανδιναβική μυθολογία καταγράφει τον μεγάλο κατακλυσμό που συνέβη στην αρχή του κόσμου. Όταν ο γίγαντας Υμίρ σκοτώθηκε από τον θεό Όντιν και τα αδέλφια του, χύθηκε τόσο πολύ αίμα από τις πληγές του, ώστε ολόκληρος ο κόσμος κατακλύστηκε από αυτό και πνίγηκε ολόκληρη σχεδόν η φυλή των γιγάντων, με εξαίρεση τον γίγαντα Μπέρκελμιρ και τη γυναίκα του. Αυτοί έφτιαξαν άρον-άρον ένα καράβι, επιβιβάστηκαν σε αυτό και σώθηκαν από το κακό της πλημμύρας. Ύστερα έγιναν οι προπάτορες της νέας γενιάς των γιγάντων. Όσο για το σώμα του Υμίρ, αυτό αποτέλεσε τη μετέπειτα Γη, ενώ το αίμα του μετατράπηκε στον παγκόσμιο ωκεανό με τις θάλασσες… Φυσικά δεν είναι καθόλου σύμπτωση η ταύτιση στοιχείων και αυτής της μυθικής παράδοσης με τις προηγούμενες παραδόσεις που αναφέραμε.  Εάν δούμε λοιπόν συγκριτικά όλες τις παραπάνω παραδόσεις, διαπιστώνουμε ότι πληρέστερη όλων είναι η ελληνική παράδοση! Είναι η μοναδική που αναφέρεται ρητά σε τρεις, και όχι μόνο σε έναν, κατακλυσμούς. Οι υπόλοιπες παραδόσεις απλώς διέσωσαν κι εκείνες τον ΕΝΑΝ ελληνικό κατακλυσμό και όχι ΟΛΟΥΣ. Συγκεκριμένα διέσωσαν τον δεύτερο χρονολογικά κατακλυσμό, εκείνον του Δευκαλίωνα ή Νώε. Κάτι που αποδεικνύει ότι τόσο αυτός ο κατακλυσμός όσο και οι άλλοι δύο της ελληνικής παράδοσης υπήρξαν αναμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα και οδήγησαν τον κόσμο στο πέρασμά του σε Νέες Εποχές. Ο κατακλυσμός του Ωγύγου έδωσε τέλος στην κατά Ησίοδο «ασημένια εποχή», ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα τελείωσε την πρώτη «χάλκινη εποχή», ενώ ο κατακλυσμός του Δαρδάνου ήταν αυτός που διαμόρφωσε τη σημερινή γεωγραφία του πλανήτη (συγκεκριμένα, της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου) και οδήγησε την ιστορία στα μεγάλα γεγονότα που ακολούθησαν.

Πηγή : https://www.emystras.com/post/%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%AF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CE%AE%CF%84%CE%B7-%CE%BC%CE%AD%CF%83%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B7

https://m.tribune.gr/history/news/article/865658/oi-megaloi-kataklysmoi-stin-archaia-ellada-plimmyres-poy-eginan-mythoi.html

https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/literature/browse.html?text_id=23